Dit interview verschijnt in de Uitkrant. Tekst: Joke van der Weij, tolk/vertaler Vladimir Katchour

Рідні мої українці... (Mijn dierbare Oekraïners...)

вкотре ми показуємо світу та Європі наскільки ми сильна і незламна нація з сильним духом та багатими культурними цінностями. Давайте віддячимо Голандії за велику підтримку своєю щирістю, людяністю та відкритістю, покажемо що ми дійсно частка Європи та не будемо зловживати положенням! Слава Україні!
(Voor zoveelste keer laten we de wereld en Europa zien hoe sterk en onbreekbaar we zijn als een natie met een sterke geest en rijke culturele waarden. Laten we Nederland bedanken voor grote steun met haar oprechtheid, menselijkheid en openheid, laten we zien dat we echt deel uitmaken van Europa en dat we geen misbruik zullen maken van de situatie! Glorie aan Oekraïne!)

Over Maksym

Maksym Nazarenko (26) heeft er nu ruim een jaar opzitten bij de Nationale Opera Studio, de kweekvijver van De Nederlandse Opera waar uitverkoren talenten twee jaar lang begeleid worden op weg naar het podium. Afgelopen seizoen werkte hij al mee aan divers recitals, radio-uitzendingen en de livestream voor Donizetti Queens in Concert, zijn DNO-debuut. Maar bovenal is Maksym een echte geboren en getogen Kiëviet, al klinkt dat wat vogelachtig in het Nederlands. Voor zijn verblijf in Amsterdam studeerde hij aan de Nationale Muziekacademie van Kiev, die meer dan 150 jaar geleden werd opgericht.

Hoe komt een jonge Oekraïense zanger vanuit Kiev in Amsterdam terecht?

'Via een muziekconcours voor vocalisten. Nog tijdens mijn studie aan het conservatorium in Kiev deed ik mee aan de Hans Gabor Belvedere competitie. Daar in Oostenrijk viel ik uiteindelijk niet in de prijzen, maar er gebeurde iets veel mooiers. Want Rosemary Joshua van de Nationale Opera Studio was ook op dat concours en zij nodigde me uit voor een auditie in Amsterdam. Beter dan welke prijs dan ook! Voor ik het wist zat ik op een rechtstreekse nachtvlucht naar Amsterdam. Met knikkende knieën ben ik naar de auditie gegaan, hier in De Nationale Opera & Ballet. Al die liften, ik wist helemaal niet waar ik moest zijn, twee hoog geloof ik, overal gangen door... en toen stonden daar ineens heel veel camera’s. Oef, dat was wel even wat. Maar ik heb voorgezongen en ze namen me meteen aan! Dat was.. nou ja, heel fijn.'

Intussen woon je alweer ruim een jaar in Amsterdam. Voel je je al een beetje thuis?

'Meteen vanaf het begin. Ik ben heel aardig ontvangen en ik ben blij om hier te kunnen werken en dat ik onderdeel uit mag maken van zoiets groots als DNO. Ik doe zoveel waardevolle ervaring op hier, ik ben werkelijk dankbaar voor alle kansen die ik gekregen heb. Toen ik hier kwam was ik een derdejaars conservatoriumstudent uit Kiev met een bescheiden karakter. En ik sprak ik werkelijk geen woord over de grens, alleen Oekraïens en Russisch. Intussen kan ik me aardig redden in het Engels. Wat ik het leukste vind aan deze stad is dat je overal naar toe kunt fietsen. In al die tijd dat ik hier woon heb ik nog nauwelijks de metro genomen. Fantastisch is dat. Kiev is daarvoor te heuvelig en te uitgestrekt. Verder vind ik het heerlijk dat alles hier goed functioneert, maatschappelijk gezien. Dingen werken, alles loopt gewoon goed. Het enige dat ik mis van mijn geboorteland zijn mijn vrienden en mijn familie. Dat is een grote lacune, nu meer dan ooit.'

Heb je er niet aan gedacht om ze hier heen te halen?

'Dat gaat niet, mijn ouders zijn nogal behoudend en niet geneigd om grote avonturen aan te gaan. Ze blijven liever in Kiev, maar het is intussen wel zo gevaarlijk geworden dat ze naar een dorp zo’n 120 kilometer onder Kiev zijn vertrokken. En ze hebben ook de buren meegenomen, die hebben veel kinderen.'

Je bent 26, heb je veel vrienden die daar onder de wapens zijn gegaan om de stad te verdedigen?

'Ik heb zeker vrienden die zich hebben aangesloten bij de burgermilitie en wapens hebben gekregen. Mijn vader heeft zich ook aangemeld, maar omdat die al wat ouder is kreeg hij geen wapens. Er zijn gewoon niet genoeg wapens voor iedereen. Iedereen wil zijn vaderland verdedigen, dat is voor ons vanzelfsprekend. Het enige goede dat deze oorlog tot nu toe heeft opgeleverd is een groot gevoel van saamhorigheid. Er is ontzettend veel solidariteit onder de Oekraïners.'

Op tv zong je het Oekraïense lied 'I Look at the Sky'. Waar ging dat over?

'Het lied gaat over iemand die als een vogel in de lucht wil zweven om afstand te nemen van de ellende op de wereld. Het is een mooi lied. Oekraïne heeft een goede zangcultuur, het is bij ons heel gewoon om op een feestje samen liederen te zingen. Oekraïners houden van zingen!'

En houden ze ook van opera?

'Het is in elk geval niet alleen iets voor geprivilegieerden. Hoewel.. sommige mensen vinden het cool om naar de opera te gaan, meer om gezien te worden dan om de muziek. Maar er zijn ook veel mensen die echt geïnteresseerd zijn. Jongeren ook, al zijn die wel kieskeuriger. Die kijken per keer of het iets voor ze is.'

Vroeger waren St Petersburg, Moskou en Kiev de muzikale hoofdsteden van het Russische rijk, met goede onderlinge betrekkingen. Zijn die veranderd sinds de Majdanrevolutie in 2014?

'Dat is zeker van invloed geweest, ook voor de muzikale contacten. Vroeger was het contact goed. Tsjaikovski en Rachmaninov zaten zelfs in de organisatie van het Kievse Conservatorium en Tsjaikovski schreef zes mooie Romances op teksten van een Oekraïense dichter. Nu is het totaal anders geworden. Russen worden niet meer zo makkelijk geaccepteerd in Kiev, we hebben een verschillende blik op het verleden en het is extra moeilijk om met ze te praten omdat ze zo slecht geïnformeerd zijn. Ik heb geen zin om me steeds tegenover hen te moeten verdedigen. Ze weten niet wat er echt aan de hand is, ze zien ons als opstandige nationalisten terwijl wij alleen maar onze eeuwenoude, onafhankelijke cultuur willen houden.'

Tijdens het benefietconcert zing je een lied uit Bogdan Khmelnytsky van de Oekraïense componist Dankevych over een 17e-eeuwse Kozakkenleider die in opstand komt tegen de Poolse overheersing van Oekraïne. Dat is vast niet voor niets gekozen.

'Dat klopt. Bogdans Monoloog is een soort bevrijdingslied en heeft ook een beetje een droevige ondertoon. De zanger vertelt daarin dat hij zich niet goed voelt, verdrietig om de situatie waarin zijn land verkeert. Het gaat ongeveer zo: Kom Oekraïne, richt je op vanuit de ruïnes en de brokstukken. Je bent onoverwinnelijk en je bent krachtig in de strijd. En ik ben bereid om mijn leven te offeren voor de vrijheid van mijn land.'

Maksym kijkt hierbij alsof zoiets volkomen vanzelfsprekend is. Daar hoeft niet eens over gepraat te worden. Ziet hij parallellen met Va Pensiero, het slavenkoor uit Verdi’s opera Nabucco dat uitgroeide tot een alternatief volkslied voor de strijdende Italianen? Hij knikt van ja, absoluut zijn hier overeenkomsten. Aan hem zal het in elk geval niet liggen als hij zondag op het podium van het Muziektheater staat. Met zijn krachtige stem en zijn gedrevenheid zal de boodschap luid en duidelijk overkomen.

We lopen naar buiten, de Amsterdamse avondlucht in. Maksym met een blauwe baseballpet. Zijn fiets staat er gelukkig nog. Die was laatst ineens weg, gestolen. Eigen schuld, sleuteltjes erin laten zitten. Maar hij heeft alweer een nieuwe. Een echte Amsterdammer dus, in elk geval voor het komend jaar. En daarna...

Over het benefietconcert

In Opera & Ballet voor Oekraïne bundelden het Koor van de Nationale Opera, zangers van De Nationale Opera Studio en het Nederlands Philharmonisch Orkest, onder leiding van chef-dirigent Lorenzo Viotti, hun krachten. Zij brachten een gevarieerd muzikaal programma ten gehore en reikt van Mozart en Mahler tot traditionele Oekraïense liederen. Solisten van Het Nationale Ballet dansten de pas de deux uit Voorbij gegaan van Rudi van Dantzig op pianomuziek van Frédéric Chopin.

Zondag 13 maart 2022, 20:00 | Nationale Opera & Ballet en het Nederlands Philharminisch Orkest