Whistler. Dandy en dwarsdenker

Over James McNeill Whistler

James McNeill Whistler geldt als een van de belangrijkste kunstenaars van de 19de eeuw. Met zijn opvatting dat kunst, net als muziek, vooral een stemming moest oproepen, stond hij aan de wieg van de moderne kunst. Whistler maakte veel beroemde schilderijen, maar hij is daarnaast ook bekend om zijn vele etsen en tekeningen, gemaakt in steden als Parijs, Amsterdam en Venetië.

Zijn rebelse karakter en uitgesproken overtuigingen brachten hem geregeld in aanvaring met critici en opdrachtgevers. Zelfs voor avant-gardekunstenaars was hij met zijn eigenzinnige en vernieuwende kunst soms nog te vooruitstrevend. Whistler werkte maanden-, soms zelfs jarenlang aan een kunstwerk, terwijl het resultaat oogt alsof het spontaan en snel is ontstaan.

Roger Fry, een invloedrijke Engelse kunstcriticus, schreef destijds over Whistler:

‘… hij leek steeds opnieuw een revolutie te ontketenen, en compromisloze jongeren aan te vuren in hun verzet tegen de bolwerken van traditie en academische zelfgenoegzaamheid.’

Whistler & Van Gogh

Vincent van Gogh bewonderde Whistler en noemde diens etsen in verschillende brieven. Hij rekende hem tot de kunstenaars die hij en zijn broer Theo ‘in onze tijd hebben liefgehad’.

Whistler en Van Gogh waren allebei geïnteresseerd in Japanse kunst en ze verlegden de grenzen van wat kunst kon zijn. Over het beroemde portret van Whistlers moeder schreef Van Gogh in 1889 aan zijn zus Willemien:

‘Whistler heeft een schilderij van zijn moeder gemaakt dat daarop lijkt. Maar vooral in onze oude Hollandse schilderijen treffen we dat soms aan. Als ik aan Moe denk, stel ik me haar ook zo voor.’

Whistler. Verliefd op Nederland

Deze overzichtstentoonstelling over Whistler is tot stand gekomen in samenwerking met Tate Britain in Londen. Gelijktijdig wordt in De Mesdag Collectie in Den Haag de tentoonstelling Whistler. Verliefd op Nederland getoond. Daarin staan Whistlers reizen naar Nederland en het werk dat hij hier maakte centraal.