In een tijd waarin AI steeds slimmer wordt, vraag je je misschien af: wanneer is een foto nep of echt? Maar wist je dat beelden al vanaf het prille begin van de fotografie verrassend makkelijk te manipuleren waren? In FAKE! ontdek je 50 historische beelden uit onze eigen collectie die de creatieve en misleidende illusies in beeld brengen.
Vanaf 1860 begonnen fotografen te experimenteren met fotocollages en fotomontages door te knippen, plakken en tekenen in foto’s. In de tentoonstelling zie je hoe deze creatieve technieken zich tot 1940 ontwikkelden. Met eenvoudige materialen zoals schaar, lijm, inkt en potlood maakten ze beelden die grappig, vreemd of totaal onmogelijk waren. Digitale hulpmiddelen zoals Photoshop bestonden nog niet, alles gebeurde met de hand. Sommige fotomontages laten meteen zien dat ze fantasie zijn, maar soms ontdek je pas na goed kijken dat er geknipt en geplakt is.
Wat zijn fotocollages en fotomontages?
Een fotocollage en een fotomontage lijken op het eerste gezicht misschien hetzelfde, maar weet jij wat het verschil is? Bij een fotocollage worden beelden uitgeknipt en opgeplakt tot één geheel en een fotomontage ontstaat wanneer meerdere foto’s tot één beeld worden samengevoegd en vervolgens opnieuw worden gefotografeerd en afgedrukt.
Al een voorproefje van de tentoonstelling? Bekijk deze inzoomer en leer meer over fotomontages op prentbriefkaarten.
Van humoristische beelden tot politieke boodschappen
Sommige beelden zijn grappig en overdreven, zoals de prentbriefkaarten van de Martin Post Card Company en Olson Photograph Company, met scènes vol reusachtige dieren en groenten. Andere fotomontages hebben een serieuze boodschap en kaarten maatschappelijke of politieke kwesties aan, zoals de werken van John Heartfield. Zijn werk staat bekend om de scherpe kritiek op het naziregime. Zo zie je in de tentoonstelling hoe dezelfde technieken zowel humor als maatschappelijk commentaar kunnen uitdrukken.
Met dank aan
De fotografiecollectie van het Rijksmuseum is dankzij de genereuze steun van partners, particuliere en institutionele begunstigers tot stand gekomen.
