De 7e geschiedenisles die je nooit hebt gehad

Over vergeten schrijfsters

Deze avond geven gastdocenten ludieke colleges over drie schrijfsters die met hun woorden de wereld veranderen, maar te vaak over het hoofd zijn gezien. Journalist en presentator Aldith Hunkar is onze schooljuf.

Een onverwachte archiefvondst vormt het vertrekpunt voor auteur Alma Mathijsen. ​​Waarom ging het zo lang zo weinig over schrijfsters? In het Literatuurmuseum stuitte ze op een merkwaardig schrijverskwartet. Tussen Gerard Reve, Jan Wolkers, Harry Mulisch en Jan Cremer duikt slechts één vrouw op​: Hannes Meinkema​.​

Historica Fleur Speet vertelt over Lucretia Wilhelmina van Merken (1721–1789), een van de meest gelezen auteurs van haar tijd. Haar tragedies behoorden tot de top van de literatuur en haar dichtbundel Het nut der tegenspoeden leert ons nog steeds: niets is beloofd, nergens hebben we recht op. Met een hertaling door dichteres Babs Gons van een van Van Merkens gedichten ontdek je waarom haar woorden nu nog zo broodnodig zijn: als antwoord op polarisatie en als les in het omarmen van het leven zoals het is.

Maak (opnieuw) kennis met Anna Blaman, schrijfster van de roman Eenzaam avontuur (1948), die​ ​een schandaal veroorzaakte door het openlijke lesbische motief. De literaire kritiek noemde het ‘tegennatuurlijk’, maar Blaman schreef door. In 1956 won ze de P.C. Hooft-prijs voor verhalende literatuur, maar leek daarna niet echt door te dringen tot de literaire canon. Historica en literatuurwetenschapper Merel Leeman laat zien waarom Blaman nu weer meer bekendheid krijgt, met zelfs een eigen monument ter herinnering aan Anna’s ‘vrijheidszucht en onaangepastheid’.

Buiten het gareel is​ ​de opstandige maar vergeten roman van Suwarsih Djodjopuspito, uit 1940. Het is de enige roman uit de koloniale tijd die door een oorspronkelijk Indonesische, nationalistische auteur is geschreven die zich zeer bewust was van haar positie als vrouw. Lara Nuberg, schrijver en historicus, laat zien hoe deze in het Nederlands geschreven roman zich verzet tegen het kolonialisme en een feministische boodschap uitdraagt. Waarom vond dit boek tot op de dag van vandaag in Nederland zo weinig weerklank?