In verschillende thema’s die voor Rembrandt belangrijk waren en die hem typeerden, wordt werk van één of meerdere kunstenaars naast dat van Rembrandt gezet. Dat levert zeer interessante en inspirerende combinaties op. Steeds weer zie je hoe goed Rembrandt was en hoe groot zijn invloed is, niet alleen op zijn tijdgenoten, maar ook op hedendaagse kunstenaars.

Collectie Het Rembrandthuis

Het Rembrandthuis verzamelt al meer dan 100 jaar kunst, eerst vooral prentkunst van Rembrandt en sinds 1990 ook werk van moderne kunstenaars.

Deze tentoonstelling is een goede afspiegeling van de totale collectie van 4000 prenten van het Rembrandthuis, waarin naast de werken van Rembrandt ook werk van zijn navolgers is vertegenwoordigd. De tentoonstelling geeft daarom een goed beeld van het ontstaan en de opbouw van de collectie van het Rembrandthuis.

Er worden verschillende kenmerkende aspecten die steeds terugkeren in het werk van Rembrandt uitgelicht. Elk thema begint met een werk van Rembrandt en vervolgens zien we werk van kunstenaars die door hem geïnspireerd zijn:

Koppen 

Rembrandt maakte veel etsen van koppen, ook wel tronies genoemd, waarin hij een karakter of type uitwerkte of uitdrukkingen van verschillende emoties probeerde vast te leggen. Ook onderzocht hij hierin de verdeling van licht en schaduw. Rembrandt was de eerste die op deze manier tronies maakte en al snel werd hij hierin nagevolgd, onder andere Jan Lievens, Ferdinand Bol, Baldassare Castiglioni en meer recent Pablo Picasso en Glenn Brown.

Natuur

Charles Donker Schelp 1996

Wat betreft natuur heeft het Rembrandthuis alleen een schelpstilleven van Rembrandt in de collectie. Toch is dit één van werken van Rembrandt die het meest is nagevolgd, want de vorm, de tekening en de lichtval zijn heel precies weergegeven. In de twintigste eeuw ontstond een grote belangstelling voor dit soort eenvoud en veel kunstenaars werden door de ‘Rembrandtschelp’ geïnspireerd. Charles Donker is één van de kunstenaars die zich liet inspireren door Rembrandt en ook insecten, bloemen en zaden tekende. Ook Jacob Demus tekende naar Rembrandt, onder andere slakkenhuizen waarvan een tekening in de tentoonstelling te zien is.

Zelf

Geen enkele kunstenaar maakt zoveel zelfportretten als Rembrandt, hij maakte zowel etsen als schilderijen. Rembrandt experimenteerde met verschillende gezichtsuitdrukkingen en emoties en licht-donker effecten. Vooral de geëtste zelfportretten die Rembrandt maakte, laten zijn groot vakmanschap zien. Navolgers van deze zelfportretten waren onder andere Horst Janssen, die geobsedeerd was door Rembrandt, en heel veel zelfportretten maakte. Ook hier te zien een mooi zelfportret van Aat Veldhoen die heel voorzichtig in de spiegel kijkt.

Leven

Rembrandt maakte veel kleine voorstellingen van alledaagse dingen waaruit veel gevoel en intimiteit spreekt. Onder andere Edouard Manet werd door deze intimiteit geïnspireerd en schilderde een portret van zijn echtgenote in bed, een scène die heel erg lijkt op de prent die Rembrandt van Saskia maakte toen zij in bed lag.

Leegte

Rembrandt liet soms grote stukken van het blad waarop hij tekende leeg. Als op de rest van het blad wel iets getekend is en dan vooral in donkertinten, lijkt het alsof de lege delen licht geven. Dit bijzondere effect werd vooral vanaf de negentiende eeuw door verschillende kunstenaars geïmiteerd.

Zwart

Rembrandt kon de donkere stukken in zijn werk alleen maken door het plaatsen van zwarte lijnen. De duisternis die hij hierdoor kon suggereren maakten zijn werk heel spannend. Onder andere Ferdinand Bol werd hierdoor geïnspireerd en maakt door het gebruik van zwart een hele intieme scène.

De Lijn

Met een paar lijnen kon Rembrandt de suggestie van een boom of een landschap wekken. Verschillende lijnen naast elkaar geven een dramatisch en expressief effect aan een voorstelling, dit werd veel door andere kunstenaars geïmiteerd. Het mooiste voorbeeld is, alweer, Horst Janssen die een serie grote etsen maakte in de geest van Rembrandt.   

Rauw

Dit thema is een vooruitwijzing naar een aanstaande tentoonstelling in het Rembrandthuis, waaraan nu gewerkt wordt. Rembrandt liet zijn naaktmodellen zien zoals ze waren, er werd niet geïdealiseerd of mooier gemaakt. Deze ongebruikelijke naaktportretten waren een inspiratie voor de onlangs overleden kunstenaar Aat Veldhoen. Veldhoen ging net zo eerlijk te werk als Rembrandt en laat niets aan de verbeelding over. Zijn litho van zijn buurvrouw op de Bloemgracht, de vrouw van de groenteboer, is mooi en eerlijk. Ze poseert voor de kunstenaar en wacht geduldig totdat hij klaar is met zijn werk.

Mooiste werk van de tentoonstelling

Dit is voor mij het mooiste werk van de tentoonstelling. Mevrouw Vlek is een vrouw zoals je ze overal tegenkomt, geen model, niet met een getraind lichaam en niet bezig met hoe ze op het papier komt. Ze is zittend weergegeven en is zo te zien diep in gedachten. Als je een tijdje voor dit werk staat en het in jezelf opneemt komen de vragen. Waar denkt ze aan? Denkt ze aan wat ze vanavond gaat koken? Aan het boek wat ze aan het lezen is? Het spreekt enorm tot de verbeelding en is echt prachtig.

‘Inspired by Rembrandt’ is nog te zien tot en met 1 september 2019

Kijk voor meer informatie op de website van Het Rembrandthuis