Dit artikel is een ingekorte versie van het in de nieuwste Uitkrant verschenen artikel Doorstarters

Tekst: Alice Boothby

Werkloos

We kunnen er niet omheen: ruim tweehonderdduizend Nederlanders zijn al werkloos geraakt door de coronacrisis. En dat aantal loopt op. Er vielen grote ontslagen onder horecapersoneel, terwijl clubeigenaren er alles aan doen om hun hoofd boven water te houden. Freelancers zien hun opdrachten als sneeuw voor de zon verdwijnen. Een deel van het KLM-personeel zit noodgedwongen thuis. Dus wat doe je dan? Deze Amsterdammers besloten niet te hopen op betere tijden en vonden zichzelf opnieuw uit. Met vallen en opstaan natuurlijk, want hoe bereken je hoeveel tijd het kost om een schuur in elkaar te timmeren als je normaal reclamecampagnes in elkaar draait? En hoe bak je negenhonderd pizza’s per week als de oven maar plek heeft voor twee pizza’s? 

Van KLM naar ouderenzorg

Zeventien jaar lang vloog KLM-stewardess Valerie Musson (46) haast non-stop de wereld over. Nu werkt ze in de ouderenzorg en verzorgt ze de koffie. ‘Ik ben nog nooit zo lang aaneengesloten thuis geweest. Plots gaat er een wereld voor je open: ik heb planten gekocht en een tuintje in mijn dakgoot gemaakt. En ik kreeg tijd en ruimte om na te denken waar ik nou eigenlijk écht gelukkig van werd. Op mijn verjaardag in juni hakte ik om vier uur ’s nachts de knoop door: ik maak gebruik van de vrijwillige vertrekregeling van KLM. Dat deed pijn, maar ik zag het ook als cadeau aan mezelf. KLM is een geweldige werkgever en door deze keuze liet ik mijn veilige basis los. Ik ben dankbaar voor deze kans. 

Sindsdien ben ik gedetacheerd in de ouderenzorg en werk ik naast mijn masterstudie speltherapie parttime in zorginstelling De Makroon. Ik verzorg het ontbijt, doe een koffieronde en maak daarna een lekkere lunch voor de bewoners. Het is net als in het vliegtuig, maar dan met minder mensen. Ik noem het dan ook mijn mini-businessclass en geniet er met volle teugen van. Net als van de rust en regelmaat dat dit werk mij brengt. 

Ik heb altijd een bijzondere connectie met ouderen gehad en ben blij als ik iemand iets waardevols kan geven. Zo raakte ik ooit tijdens een vlucht van mijn geliefde Buenos Aires naar Amsterdam in gesprek met Vida, een vrouw van in de tachtig. Ze droomde ervan om stewardess te worden en ik heb haar mijn jasje gegeven. We hebben een foto gemaakt en ze heeft als een echte stewardess een frequent flyer een glaasje wijn aangeboden. Ze genoot van de ervaring en we hebben altijd contact gehouden. Midden in de coronacrisis overleed Vida. Speciaal voor de online uitvaartdienst heb ik nog één keer symbolisch mijn blauwe KLM-uniform gedragen. Ik was onderdeel van haar reis, en zij van de mijne.’

Van PR naar rondvaartboot

Ze had haar zaakjes net zo lekker voor mekaar, met een baan bij een vooraanstaand pr-bureau. Maar toen zat ze thuis. Even dan, want inmiddels werkt Roos Advocaat (27) op een rondvaartboot. ‘Maandenlang had ik me volledig ingezet voor leuke, uitdagende projecten. Maar ik had een tijdelijk contract en in juni had ik opeens geen baan meer. Ook in de pr-branche werd afgelopen jaar massaal op de rem getrapt. Natuurlijk baalde ik ontzettend, maar ik kon ook verrassend snel omdenken en ben direct gaan solliciteren. Dat viel nog best tegen: veel vacatures die online stonden, bleken al intern te zijn opgevuld of werden door corona on hold gezet. Op een dag werd ik benaderd door een vriend van me. Of ik niet wilde werken op een open rondvaartboot? Hij is schipper en hij zocht nog iemand die de tours wilde verzorgen. Er bekroop me een schaamtegevoel. Ik had zo’n leuke baan, mijn carrièrepad had ik al lang en breed uitgestippeld. Was dit niet juist een stap terug? Hij zei: ‘Kom vanmiddag gewoon even langs.’ Sindsdien vaar ik mee.

Ik vind het hartstikke leuk en ben door dit werk heel anders naar de stad gaan kijken. Als ik nu met vrienden door de stad loop, vertel ik hen de feitjes die ik toeristen graag vertel. Zoals dat er boven de deuren aan de grachten vaak een symbool staat, vooral in de buurt van de Negen Straatjes. Drie sterren, een ooievaar of broodje; die symbolen stammen uit de tijd van voor Napoleon, toen mensen op deze manier konden vertellen waar ze precies woonden. Of ik dit werk blijf doen? Het heeft me wel aan het denken gezet. Ik wil graag verder als zzp’er om mijn carrière in pr gaande te houden. Wie weet dat ik dat combineer met varen.’

Van artdirector naar klusjesman

Als artdirector en reclamemaker zag Sjoerd van Heumen (47) grote commerciële opdrachten voor Albert Heijn en Burger’s Zoo verdampen. Nu verdient hij zijn brood als klusjesman. ‘Ik weet nog goed dat mijn buurman vroeg hoe het ging. Ik vertelde hem dat ik niet zo veel werk meer had en daarom mijn eigen huis aan het opknappen was. Terwijl ik dat zei, dacht ik: dat zou ik ook weleens voor anderen kunnen doen. Het nieuws van mijn carrièreswitch ging als een lopend vuurtje door de buurt. Drie dagen later zat mijn agenda vol. Zo heb ik een terras voor de ene buur gemaakt, een schuur bij de ander. In Holysloot heb ik een schuur gebouwd in de stijl van het huis zelf. Dat was nog best een grote klus, maar ik vond het leuk. Het was lekker weer, iedereen had zin om iets op te knappen en ik ging bijna elke dag op pad om te timmeren. Mijn vader was ook gek van timmeren, we hadden een werkplaats met zagen en frezen en daar kon ik altijd wel goed mee overweg.

Uiteindelijk ben ik uitgegroeid tot een soort mini-aannemer.Laten we wel zijn: ik durf mezelf pas een aannemer te noemen als ik zeker honderd schuren heb gebouwd en, niet geheel onbelangrijk, beter leer begroten. Dat kan ik als artdirector goed, maar als klusjesman is dat heel andere koek. Ik verkijk me geregeld op de tijd die in zo’n project gaat zitten. Inmiddels trekt mijn werk als artdirector weer een beetje aan, maar ik heb nog een aantal timmerklussen staan. Natuurlijk is het verdienmodel van reclamemaken beter dan timmeren. Maar het heeft me wel aan het denken gezet.’

Van succesvol restaurant naar pizza

Recensenten waren lyrisch en er werd volop gereserveerd: de uitbaters van het nieuwe restaurant Europa in het Zaanse Het HEM konden hun geluk niet op. Maar met de landelijke sluiting van musea (en later ook horeca), moest ook Europa dicht. Nu bakken de oprichters, onder wie Nick Heijnis (31), pizza’s. ‘Europa was pas zeven maanden open. Natuurlijk is het zuur, we waren net zo lekker bezig. Maar na twee weken thuiszitten werd het tijd voor actie. We zagen bevriende chefs leuke bezorg- en afhaaldiensten opstarten, zoals restaurant Choux. Dat werd voor ons lastig: we zaten in een voormalige kogelfabriek in Zaandam, een uithoek voor veel Amsterdammers.

Een paar weken eerder hadden we een staff-diner georganiseerd en zelf pizza’s gebakken in onze houtoven. Die vielen erg in de smaak. Toen wisten we het: we gaan pizza’s voorbakken in onze houtoven en als diepvriespizza’s verkopen op verschillende plekken in de stad. Die pizza’s moesten allesbehalve voor de hand liggende smaken hebben. Dus experimenteerden we met kimchi, lam, miso, szechuanpeper en bijzondere kazen. De eerste week begonnen we met honderd pizza’s. Dat groeide naar negenhonderd pizza’s per week, terwijl in onze houtoven maar plek is voor twee pizza’s tegelijkertijd. Inmiddels is Europizza – want zo heet ons nieuwe restaurant – niet meer zo tijdelijk. We hebben een pand in Noord gevonden en zelf verbouwd. Naast pizza’s serveren we veel vis en schelpdieren, net als in Europa. Zo eet je er toast met rode poon, een sashimi van snoekbaars en scheermessen met biermayonaise. En niet geheel onbelangrijk: we hebben een grotere oven gekocht.

We zijn in juli geopend, precies vier maanden nadat we te horen kregen dat we Europa moesten sluiten. Het waren hectische, onwerkelijke, onzekere maanden. Maar ik ben blij dat we er met zijn allen vol voor zijn gegaan.’

Van sales naar naaimachine

Ernestine Steengracht (26) rolt haar hele carrière lang al van de ene leuke baan in de andere. Maar net toen ze als accountmanager bij een visleverancier lekker op haar plek zat, werd haar contract niet verlengd. De redding: een naaimachine. ‘Begin maart, toen er al een donkere wolk boven Nederland hing, vloog ik naar Thailand om daar te gaan thaiboksen. Die vakantie moest ik afbreken – ik vloog met het een-na-laatste vliegtuig naar huis en moest in quarantaine. Ik verveelde me te pletter en de naaimachine van mijn moeder bleek een welkome afleiding: ik leerde mezelf naaien met filmpjes via YouTube en maakte binnen de kortste keren een bucket hat die je ook binnenstebuiten kunt dragen. Mijn vriendinnen vroegen: ‘Kun je dat ook niet voor mij maken?’

Toen mijn contract bij de visleverancier vervolgens niet werd verlengd, ben ik volop doorgegaan met naaien. Ik kan nu gesmokte topjes maken en jurken van verschillende stoffen. Het liefst werk ik met stoffen van Liberty, een stoffenhuis in Londen. Die hebben geweldige prints en zijn van de beste kwaliteit katoen. Mijn oma maakte daar vroeger ook jurken mee en heeft mij stof gegeven van wel dertig jaar oud. Hoewel ik nu werk op donatiebasis, wil ik serieus doorgroeien met Stiens naaiatelier.

Met mijn handen bezig zijn, vind ik veel leuker dan de hele dag achter een computer zitten. Hier ligt mijn hart, dit kan ik dag en nacht doen. En het grappige is: mijn moeder is binnenhuisarchitect, mijn vader maakt meubels van smeedijzer en mijn zus is kunstenares. Ik heb het gevoel dat ik eindelijk ook bij de creatieve familie hoor.’

Check @hatsbystien en @stien.amsterdam op Instagram voor Ernestines werk.