Een beetje anders in 2020, want vooral online, maar ook dit jaar is het weer feest bij het International Documentary Filmfestival: meer dan tweehonderd steengoede documentaires van over de hele wereld. Ik keek er alvast een paar en vertel je over mijn favorieten, maar kies ze vooral zelf ook uit, gewoon op de gok of met grondig voorwerk. Je wordt hoe dan ook verrast. 

Dealing with death

Dat een uitvaart in er in verschillende culturen heel anders uitziet, daar sta je niet zo bij stil in het dagelijks leven. Maar wel als je een uitvaartcentrum in Amsterdam Zuidoost bent, en je graag alle mensen in de Bijlmer wil bedienen. In Dealing with death gaat filmmaker Paul Sin Nam Rigter op pad met heerlijk nuchtere begrafenismanager Anita van Loon, die een multicultureel uitvaartcentrum op moet zetten. Voor álle culturen. Waar rituele wassingen uitgevoerd kunnen worden, vuuroffers gedaan, roti gekookt, gefeest kan worden en waar de toiletten groot genoeg zijn voor de ‘flinke’ Ghanese dames. Dat zo’n project nogal wat voeten in de aarde heeft, op praktisch gebied, maar ook zeker gevoelsmatig, daar kom je samen met Anita achter. Bonus: je leert nog wat over de verschillen in rituelen én in rouwen (wat is een Hollandse begrafenis eigenlijk maar stil), en dat is absoluut interessant. Hoe verschillend ook, de dood blijft, in de woorden van Anita, altijd wel 'een dingetje'. 

Op 22 november, 24 november, 6 december

An Intermission

Eén van de Britse zwerfjongeren in An Intermission legt het in één zin uit: 'ze denken altijd, als je op straat woont, dan is dat Het Probleem, en als we je een huis geven is het probleem opgelost, maar het is nooit alleen dat''. Alle jongeren – en jong zijn ze, hoeveel ze ook al hebben meegemaakt – in deze documentaire zitten in de shit. Flink in de shit. Verkeerde vriendjes, slechte familiebanden, kinderen die bij ze zijn weggehaald, drugs, mentale problemen. Filmmaker Edward Mingard geeft in zijn documentaire dakloze zwerfjongeren de kans om hun eigen verhaal te vertellen. Niet alleen vóór de camera, maar ook erachter. Ze experimenteren met microfoons en muziek en dat proces blijkt ook meteen een manier om terug te blikken op wat ze hebben meegemaakt. Het geeft een kijkje in hun turbulente levens, maar het zorgt er ook voor dat je ze ziet als hele gewone jonge mensen, die dansen, lachen, en grapjes maken.

Op 24 november, 27 november, 6 december

Same/Different/Both/Neither

Een briefwisseling tussen twee vriendinnen, eentje in Sao Paulo, eentje in Los Angeles. Same/Different/Both/Neither is gemaakt tijdens de lockdown, maar ook tijdens Black Lives Matter-demonstraties en hevige protesten tegen Bolsonaro. Filmmakers Fernanda Pessoa en Adriana Barbosa sturen elkaar video’s van hun levens en de wereld om hen heen. Vol kunstig dromerige shots, met voice-overs of teksten in beeld die lezen als een gedicht. Zelfs een bad nemen wordt zo bijzonder, een ijsberende conciërge wordt symbool voor onrust, corona-sleur wordt poëzie – 'days turn into a sequence, dizzying routine', ik voelde 'm. In handen van Fernanda en Adriana is de wereld – zelfs tijdens een pandemie – een kunstwerk. Het is bíjna alsof je in een museum bent.

Op 21 november, 24 november, 2 december

Sheltered

Mijn eigen poezebeest nam ik als zo'n rillend angsthaasje uit het asiel mee naar huis, en dus was ik heel benieuwd naar deze documentaire over DOA (Dieren Opvang Amsterdam). Het is een verslag van het wel en wee in de opvang, waar de steriele ruimtes in contrast staan met de zorgzaamheid van de medewerkers. De liefde spat van het scherm af, en ook al heeft niet ieder verhaal een mooi einde ("Kutwerk", zegt een medewerkster als ze een hond heeft moeten 'afkeuren'), het zijn toch stuk voor stuk verhalen die je raken: blinde konijnen, gewonde katten, agressieve en verwaarloosde honden. Mijn hart brak bij het zien van al die smekende blikken en angstige ogen, maar als ik dan even opzij kijk naar de intens tevreden, spinnende kater op de bank (rillend hoopje bleek een enorm knuffeldier), dan is het weer helemaal goed en vind ik ze nog stoerder, die dierenverzorgers in DOA.

Op 19 november

Facunda

De mini-docu Facunda – maar 16 minuten – is een ontroerende film die me met een glimlach achterliet. Het is een klein maar fijn portret van filmaker Marta Romero’s oudtante Facunda, waarbij de camera steeds blijft draaien, ook als Facunda aanwijzingen krijgt. Dat zorgt voor onwennige, maar levensechte momenten. Met symmetrische beelden, licht en loom tijdens een Spaanse zomer in een typisch Spaans dorpje, belt Facunda het ene moment met haar vriendinnen, even later moet ze doen alsof er niemand komt opdagen, een volgende scene krijgt ze opdracht naar het graf van haar man te lopen. Eindelijk aangekomen bij het graf, heeft ze er al snel weer genoeg van. 'José ligt hier goed. We kunnen wel weer gaan, ik weet niet wat ik nog meer tegen hem moet zeggen.' Tante Facunda, aandoenlijk en grappig, sluit je direct in je hart.

Op 20 november, 26 november en 3 december

A night at the opera

Mis je ze ook zo, de avondjes uit? De mooie kleren, de verwachting, het spektakel, de prachtige optredens, blije mensen en late uurtjes? Dan is A night at the opera er ook eentje voor jou. Deze docu is samengesteld uit archiefmateriaal  van Opéra de Paris uit de jaren vijftig en zestig. Het resultaat is een over the top opera-avond inclusief de complete Franse én internationale elite. Hoge heren in rokkostuums en dames in baljurken beklimmen onder trompetgeschal en gejuich van het pleps de trappen van het Palais Garnier. Charles de Gaulle en Brigitte Bardot, Grace Kelly, Queen Elizabeth en Koningin Juliana schrijden de ereloge in. En dan zingt de briljante Maria Callas Una voce poco fa uit Rossini’s opera De barbier van Sevilla. Nationale Opera, ik mis jullie. 

Op 24 november, 28 november en 3 december

IDFA 

Bovenstaande is maar een selectie: van 18 november tot en met 6 december vertoont IDFA op vaste tijden in een online cinema en in een aantal theaters in de stad meer dan tweehonderd films en nieuwe mediaprojecten. 

Het hele programma bekijk je op de website van IDFA.