Foto: Frans Busselman / Stadsarchief Amsterdam

 Wat deed je als jongen op nieuwjaarsdag in de jaren negentig? De stad was uitgestorven, de winkels waren dicht en je ouders zaten glazig voor de tv, met het Nieuwjaarsconcert van de Wiener Philharmoniker en het skischansspringen in Garmisch-Partenkirchen op. Dat leek verdacht veel op de tv-uitzending van het jaar daarvoor. En het jaar daarvoor. Nee, dan liever naar buiten. Zoals hier, op de stoep van de P.C. Hooftstraat, tussen de resten van het vuurwerk van oudjaar, met het laatste sterretje uit 1989. Of eigenlijk het eerste sterretje van 1990.

De Amsterdamse jaarwisseling was dat jaar ‘in goede sfeer verlopen’, meldde de politie. Rond het Leidseplein en in de Jordaan verzamelden zich duizenden Amsterdammers om samen het nieuwe jaar in te luiden. In Nieuw-West was het minder gezellig: daar voerde de politie in de vroeg ochtend een charge uit nadat verkeerslichten en -borden door jongeren waren vernield en brand was gesticht. Ook elders in de stad ontstond brand door vuurwerk. In de Pijp brandden twee auto’s geheel uit. Er was ook persoonlijk letsel: op de Dam raakte een Franse toerist gewond toen vuurwerk in zijn gezicht ontplofte.

De komende jaarwisseling blijft het op de meeste plaatsen stil in de stad, als het aan de gemeente Amsterdam ligt. Vuurwerk afsteken is verboden; er komen wel shows verspreid over de stad. Verbod van vuurwerk gaat ver terug: al op 24 juli 1520 verbood de stad het afschieten van vuurpijlen en ander sierwerk. Hoofdzaak was het voorkomen van brand en ander ongemak. Het stadsbestuur constateerde dat zowel ’s avonds, ’s nachts als overdag sommigen ‘hier ter stede met vyerpylen ofte andere vyerwerck (…) schyeten ende werpen uuijt een wulpschheijt broodtdronckenschap ende dartelheijt’. ‘Wulpsheid’ betekent hier losbandig, ‘brooddronken’ onbeschaamd en ‘dartelheid’ overmoedig. Kortom, daders met weinig inzicht in hun handelen. In de twee eeuwen erop volgend werd het verbod nog ruim tien keer herhaald en de straf verhoogd, maar de Amsterdammers waren onverbeterlijk. In 1726 blijkt het assortiment zelfs te zijn uitgebreid; er is sprake van vuurpijlen, voetzoekers, klapbossen en ander vuurwerk. En ook al werd het vuurwerkverbod in de negentiende en twintigste eeuw in de Algemene Politieverordening opgenomen, tijdens volksfeesten als Hartjesdag viel er weinig te handhaven. Oudjaarsavond 2021 belooft een interessante jaarwisseling te worden.

En nieuwjaarsdag 2022? De Wiener Philharmoniker speelt en de skischansspringers springen. Een sterretje afsteken mag ook nog steeds. Sommige dingen veranderen gelukkig nooit.

Meer toen en nu foto's? Check @thenandnowamsterdam op Instagram.