Ontwerpplatform Droog schudt al een kwart eeuw de designwereld op met rebelse en experimentele ontwerpen. Vijf jonge ontwerpers over het geheim van dit succes: ‘Iedereen kan zijn eigen betekenis aan deze objecten geven.'

ARNOUT MEIJER (29)

afgestudeerd aan de Design Academy Eindhoven (2012), over 98 Lamps (1993) van Rody Graumans en zijn eigen werk

‘Droog was humoristisch maar met een doel. Een kroonluchter van peertjes, snoeren en kroonsteentjes uit de Gamma is ludiek maar stelt tegelijkertijd ook overconsumptie aan de kaak. Droog heeft het systeem omgedraaid. Niet langer zijn vastgeroeste ideeën over wat goed design maatgevend, zoals schoonheid, harmonie in kleur of efficiënte productie, maar de kritische boodschap. Die omkering vind ik interessant. Maar dit soort ontwerpen van Droog zijn inmiddels zelf een elitair en peperduur statusobject geworden. Daarmee zijn ze feitelijk onschadelijk geworden. Of sterker nog, ze houden het systeem van design als overbodige en dure producten juist in stand. ‘Ik ben niet direct beïnvloed door Droog, want deze ontwerpen zijn mij te veel een reactie op hun tijd en die tijd ligt al weer tien, vijftien jaar achter ons. Droog voelt voor mij echt als geschiedenis, niet als iets nastrevenswaardig in het heden. Ik denk dat mijn generatie niet alleen kritiek wil leveren maar ook een alternatief systeem wil creëren. Mijn lamp Thanks for the Sun gaat niet uit van de lamp maar van het licht. Het is een lange strip ledlichtjes in ronde banen die de verschillende lichtkarakters van een zon nabootst. Je ziet geen frame of armatuur maar alleen de aanwezigheid van licht, een soort immateriële projectie. In andere lichtsculpturen maak ik gebruik van holografische kunststof waardoor deze van opzij anders ogen dan van voren. Als je langsloopt lijken ze te bewegen. Zo speel ik met waarneming en perceptie. Wat is echt of een illusie? En zie jij wel hetzelfde als ik? ‘De visuele impact van een lamp vind ik inmiddels te beperkt, daarom zoek ik andere uitingen zoals autonome kunst en architectonische installaties. Een werk gemaakt in samenwerking met Saskia Noor van Imhoff is nu te zien op de Rendez-vous met Frans Hals in museum De Hallen in Haarlem. Dat is een groepsexpositie die de relaties tussen origineel, authenticiteit en waarde aftast. Voor de nieuwe Terminal A op Schiphol ontwerp ik nu een nieuw totaalconcept voor het licht. Interessant is dat tijd geen vaststaand gegeven is op een luchthaven. Mensen komen uit verschillende tijdzones, waardoor dag en nacht door elkaar lopen. Die ervaring wil ik waardevoller maken.’


Foto: Arnout Meijer – Thanks for the Sun (2013)

TERESA VAN DONGEN (30)

afgestudeerd aan de Design Academy Eindhoven (2014), over de TreeTrunk Bench (1999) van Jurgen Bey en haar eigen werk

‘Na ruim een jaar biologie aan de universiteit wilde ik switchen naar een creatieve studie. Als oriëntatie heb ik toneeldecors ontworpen. Daarbij ontdekte ik dat bijna alles bijvoorbeeld een kast kan zijn, als je er links- of rechtsom maar iets in kan zetten. Dat was een eureka-moment! Zo heb ik ook vroege Droog-ontwerpen ontdekt als de Tree Trunk Bench, een bank die bestaat uit één lange boomstam met een paar rugleuningen, en de Chest of Drawers, een kast van oude lades in een strak frame van multiplex. Deze meubels hebben het speelse en humoristische van theaterdecors. Is een gewone boomstronk met een paar rugleuningen plotseling een stoel, of een bank? Dat is de vraag. Het zijn eigenlijk meer fantasievolle suggesties van een bank of een kast dan een praktisch meubel. Pas later begreep ik dat deze ontwerpen allemaal van Droog waren. Dus met terugziende blik kun je zeggen dat Droog mij heeft geïnspireerd om ontwerper te worden. Voor mijn toelating aan de Design Academy Eindhoven heb ik vervolgens soortgelijke producten ontworpen, zoals een “glazenkast” van aan elkaar gelijmde wijnglazen. ‘Tijdens mijn studie heb ik mij juist afgezet tegen de knipoog van Droog. Ik vond plotseling de grapjes te makkelijk en wilde echte thema’s aansnijden over het welzijn van onze wereld. Daarbij liet ik mij inspireren door mijn achtergrond in biologie en natuurkunde. Ik vind het fijn om een probleem op te lossen. Net als exacte wetenschap is ontwerpen voor mij een puzzel waarvoor uiteindelijk maar één oplossing de juiste is. Deze werelden van een theatrale vorm en innovatieve technologie komen samen in Ambio, een lamp met een vloeistof met lichtgevende bacteriën, die worden gekweekt in een laboratorium. De bacteriën geven licht als ze worden geactiveerd  door beweging. De vorm van Ambio verwijst subtiel naar de herkenbare TL-balk, om zo het geeky aspect van de lamp af te halen. De buis balanceert op twee kleine stalen puntjes in een metalen frame, als je hem een zetje geeft, beweegt het lichtgevende water als een echte golf heen en weer door de buis. Met de techniek hebben twee studenten van Life, Science & Technology aan de TU Delft mij destijds geholpen. Ambio heeft, net als mijn allereerste ontwerpideeën, iets theatraals, omdat hij in een donkere ruimte hangt en je hem zelf af en toe een zetje moet geven. Als een soort kleine voorstelling.’

TERESAVANDONGEN.COM 

Foto: Teresa van Dongen – Ambio (2014)

DIRK VAN DER KOOIJ (34)

afgestudeerd aan de Design Academy Eindhoven (2011), over de Voddenstoel (1992) van Tejo Remy en zijn eigen werk

‘Droog is voor mij geen directe inspiratie. Ik kijk überhaupt nooit naar andere ontwerpers. Behalve de Voddenstoel van Tejo Remy, ik heb zelf ook een exemplaar. Die is net als mijn Endless Chair en Meltingpot Table letterlijk van één materiaal, afval ook nog eens, samengeperst. Het zijn eenvoudige ontwerpen, waarvan de vorm wordt bepaald door het materiaal en de maaktechniek. Voor de productie van mijn stoelen heb ik een afgedankte robotarm uit de Chinese auto-industrie omgebouwd tot een reusachtige 3D-printer. Door de besturingssoftware aan te passen en een spuit aan het uiteinde te monteren, print de robot nu stoelen van lange draden van gerecycled plastic van oude koelkasten. Een andere techniek die ik heb ontwikkeld is verschillende soorten plastic smelten en vervolgens in mallen persen tot een tafel. Elke Meltingpot Table is uniek. Doordat het plastic allerlei kleuren heeft, krijg je het effect van een Jackson Pollock-schilderij. ‘Ik vind plastic een übermateriaal. Het is zwaar en sterk en daardoor duurzaam, in de zin van dat het lang meegaat. En als er een stuk afbreekt is het te repareren. Het is ook makkelijk toe te passen, omdat het door-en-door dezelfde kwaliteit heeft. Daardoor heeft het ook geen afwerking met lak of een laminaat nodig, zoals als hout. Het is ook heel veelzijdig. Je kunt het smelten en vervolgens in elke gewenste vorm gieten. Dankzij transparante cd-hoesjes kan ik bijvoorbeeld ook lampen maken. Maar het is essentieel om gerecycled afvalplastic te gebruiken. Onze Meltingpot Table bijvoorbeeld heeft een extreme dikte van wel vijf centimeter. Om daarvoor nieuw plastic te gebruiken zou ik vulgair vinden. ‘Ik sla een brug tussen industrie en ambacht. Ik kan honderd identieke stoelen uitprinten maar ook elke stoel een andere kleur, afmeting of zelfs vorm geven. Door de grove structuur kun je ook nog eens precies zien hoe de stoel is gemaakt. Wat ik doe klinkt allemaal veel meer hightech dan het is. Ik klooi ook maar wat aan met die robots. Het zij eigenlijk heel gewone machines, hoor. Alleen het programmeren is complex. Ik ben eigenlijk meer maker dan ontwerper. Ik kick op machines en ruwe grondstoffen. Mijn werkplaats is in een oud lenzenfabriekje op het Hembrugterrein, een voormalige munitiefabriek aan het IJ bij Zaandam. Ik hou wel van dat rauwe. In de zomer buiten vuurtje stoken. Biertjes erbij.’

DIRKVANDERKOOIJ.COM


Dirk van der Kooij – Meltingpot Table (2015)

MARJAN VAN AUBEL (32)

afgestudeerd aan het Royal College of Art, Londen (2012), over de Come A Little Closer Bench (2001) van Nina Farkache en haar eigen werk

‘Met Droog is in de jaren negentig echt een nieuwe weg ingeslagen in het Nederlandse productontwerp. Iedere ontwerper die sindsdien in Nederland is opgeleid is daarom onvermijdelijk gevormd door Droog, ik ook dus. Pas na mijn studie aan de Rietveld heb ik een masterstudie Product Design in Londen gevolgd. Wat ik bewonder aan Droog is de eenvoud en dat het tegelijkertijd zo to the point is. De naam zegt het al: droog. Het gaat terug naar de essentie van wat een product definieert. Een eenvoudig, goedwerkend ontwerp bedenken is veel moeilijker dan een heel ingewikkeld ontwerp. Ook mijn ontwerpen functioneren niet meer, of ze vallen zelfs uit elkaar, zodra je ook maar één onderdeeltje weghaalt. ‘Mijn favoriet is de Come a Little Closer Bench, een bank waarvan de zitting bestaat uit een bak met allemaal knikkers, zodat je in één beweging naar de persoon die naast je zit kunt rollen. Deze bank is niet alleen een zitmeubel maar lokt ook interactie uit tussen gebruikers. Als je over de bank schuift, maken de knikkers een ratelend lawaai, tenzij je heel voorzichtig naar de ander schuift. Je kunt de ander dus stiekem besluipen maar ook jezelf op een subtiele manier aankondigen met een zacht geratel, of juist met veel lawaai en een soort wow-effect naar de ander toe schuiven. Die gelaagdheid, dat je ook nog een keuze in interactie hebt, dat vind ik super. Ik streef ook naar een gelaagdheid in gebruik. Het glazen tafelblad van mijn Current Table is een mozaïek van gekleurde zonnepanelen. Met deze energieopwekkende tafel kun je bijvoorbeeld je telefoon opladen, terwijl je eraan zit. Deze techniek heb ik met een start-up uitgewerkt tot decoratieve glas-in-loodramen van gekleurde zonnepanelen. In samenwerking met de beroemde kristallenfabrikant Swarovski heb ik een kroonluchter gemaakt waarbij kristallen fungeren als een lens die het daglicht precies samenbundelt boven de zonnepanelen, waardoor de lamp nog efficiënter werkt. ‘Mijn werk lijkt hightech maar techniek is voor mij slechts een middel, geen doel. Ik gebruik het om bijzondere en duurzame producten te maken. Ik kan inmiddels volledig doorzichtige zonnepanelen maken. Daarmee bouw ik mijn Power Plant, een groentekas die zijn eigen energie opwekt en daarmee een voorschot neemt op duurzamere voedselproductie. Waar Droog vooral one-offs maakte, unieke objecten die vooral een statement maken, wil ik concreet effect hebben. Ik wil niet alleen het bewustzijn veranderen maar de wereld verbeteren. Misschien ben ik wel iets meer een optimist.’

MARJANVANAUBEL.COM


Marjan van Aubel – Current Table (2014)

HOZAN ZANGANA (34)

Afgestudeerd aan de Design Academy Eindhoven (2012), over de Table Chair (1992) van Richard Hutten en zijn eigen werk

‘Ik ben als vijftienjarige jongen vanuit Iraaks-Koerdistan naar Nederland gevlucht. Nadat ik jaren als jongerenwerker in Amsterdam heb gewerkt, ben ik min of meer toevallig begonnen aan de Design Academy Eindhoven. Toen wist ik het verschil niet tussen Droog Design en Scandinavisch of Italiaans design. Inmiddels wil ik met mijn werk een brug slaan tussen de westerse designtraditie en het erfgoed uit Mesopotamië, mijn geboortegrond. Mijn Hunebench verwijst naar de Hunebedden maar de sierlijke vormen zijn geïnspireerd op Arabische kalligrafie. Het uiteindelijke bankje is opgebouwd als een Arabisch woord. ‘Wat ik bewonder aan Droog is hoe ontwerpen met minimale vormen toch maximale zeggingskracht hebben. De Voddenstoel is waarschijnlijk bedoeld om te laten zien dat oude materialen ook mooi kunnen zijn. Maar hij doet mij denken aan de balen kleding die als hulpgoederen in Koerdistan werden afgeleverd. Iedereen kan zo zijn eigen betekenis aan deze objecten geven. Al zijn de ontwerpen van Droog heel rationeel, terwijl mijn werk veel meer symboliek en verborgen betekenissen heeft. Mijn naam betekent niet voor niets “verhalenverteller” in het Koerdisch. ‘Mijn werk begint als een fascinatie voor een vorm. Dat is een intuïtieve zoektocht in het oude Arabische schrift en de beeldhouwwerken uit Mesopotamië. Vervolgens zoek ik naar een verhaal bij die vorm, zodat het ontwerp een eigen logica krijgt. Zo heb ik een abstracte sculptuur gemaakt van een schildpad, die in de Assyrische cultuur staat voor rust en vrede in tijden van oorlog. Daarmee is het object voor mij af. Ik hoop dat mensen die geladenheid voelen, dat ze voelen dat het meer is dan een intrigerende vorm. De functie mogen ze vervolgens zelf invullen. Is het een sierobject, een krukje of een onhandig tafeltje? Ik moet daarbij denken aan de Table Chair van Richard Hutten, een vroeg ontwerp van Droog. De rug-en-armleuning staan los, als een soort hekje, om een vierkant tafeltje, dat daardoor een zitting wordt. Is dat nou een tafel of een stoel, of misschien juist allebei? Die vrijheid spreekt mij enorm aan.’

HOZANZANGANA.COM


Hozan Zangana – Hunebench (2016)

 Tekst door Jeroen Junte. Dit artikel is verschenen in de Uitkrant.