Open Monumentendag 2026 : 12 x gratis achter de schermen

Felix Meritis

Op het dak van Felix Meritis bevindt zich het oudste astronomische observatorium van Nederland. Het wordt al sinds de 18e eeuw gebruikt voor sterrenkundige waarnemingen. Op zaterdagavond kun je hier zelf sterren kijken.

Binnen valt er ook genoeg te ontdekken: bij Jeffrey’s Underground Cinema zie je bijzondere films uit de jaren 60 die je niet elke dag op het witte doek tegenkomt.

• Keizersgracht 324 | zaterdag 12 september | 20:30 – 22:30 | meer informatie

Fietstour de verdwenen Bijlmerpolder

Wist je dat de Bijlmer ooit een groene polder was? Zo’n 400 jaar geleden werd het Bijlmermeer drooggelegd en ontstond een landschap van molens, boerderijen en weilanden. Stap op de fiets en ontdek samen met Bijlmerkenner Hans Mooren wat er nog van deze verdwenen polder te zien is. Onderweg bezoek je de Gaaspermolen, waar de molenaar je alles vertelt over de werking en geschiedenis van de molen.

• Startlocatie: Station ArenA / Hoekerodeplein 1 | zaterdag 12 en zondag 13 september | 11:00 & 14:00 uur (tijdsduur 1,5 uur)| meer informatie

Zandkasteel

Dit iconische gebouw kreeg vanwege de zandgele kleur en organische vormen al snel de naam Zandkasteel. In het voormalige bankgebouw is tegenwoordig van alles te beleven. Laat een snelportret maken, luister naar jazz bij ZOJazzstage of verken het Zandkasteel tijdens een speciale rondleiding. Met al die torens, bochten en bijzondere plekken is deze rondleiding ook voor kinderen een leuke manier om het Zandkasteel te ontdekken.

• Bijlmerplein 888 | geopend zaterdag 12 en zondag 13 september van 10:00 - 18:00 | meer informatie

Pianola Museum

Een piano die uit zichzelf speelt? Bij het Pianola Museum zie je hoe dat werkt. En wie van een beetje ouderwetse humor houdt, kan zaterdagavond aanschuiven bij de film One Week, met Buster Keaton in de hoofdrol. Samen met zijn kersverse bruid probeert hij een huis te bouwen met een zelfbouwpakket uit 1920. Dat blijkt een hele klus. De film wordt live begeleid door pianomuziek.

• Westerstraat 106 I zaterdag 12 september| 20.00 – 22.00 uur | meer informatie

NIOD

Het monumentale NIOD-pand aan de Herengracht werd rond 1890 gebouwd als luxueus woonhuis voor tabaksbaron Jacob Nienhuys en heeft daarna verschillende functies gehad. Tegenwoordig werken hier onderzoekers van het NIOD aan onderzoek naar oorlog, geweld en maatschappelijke ontwikkelingen. Het interieur bevat opvallende details. Een goed voorbeeld is deze badkamer, uitgevoerd in een bijzondere Moorse stijl. Dit weekend kan je de indrukwekkende ruimtes zelf bekijken.

Herengracht 380-382 | zaterdag 12 en zondag 13 september | meer informatie

Rondleiding gevelreclames in Oud-West

Hou jij er ook zo van: oude gevelreclames die de stad opfleuren? Ware kunstwerken zijn het soms. De Werkgroep Historische Gevelreclames zorgde er in Oud-West al voor dat 25 reclames behouden bleven en restaureert er de komende tijd nog 50. Ga mee op een rondleiding en laat je door leden van de werkgroep alles vertellen over de geschiedenis achter deze gevels.

• Bellamystraat 387 | zaterdag 12 en zondag 13 september|  10.00, 12.30 & 15.00 uur (duur: 45 min.)| meer informatie

Van Gendt Hallen

In de herfst van 2026 openen de Van Gendthallen hun deuren als nieuw bruisend centrum op Oostenburg. Neem een kijkje in deze indrukwekkende industriële kathedraal, waar ooit locomotieven en scheepsmotoren werden gebouwd.

• Oostenburgermiddenstraat 15 I zaterdag 12 en zondag 13 september| 10.00 – 17.00 uur | meer informatie

Flitslezing Vlooienburg

De wens van wijlen burgemeester Eberhard van der Laan om de lege ruimtes in de Stopera terug te geven aan de stad, is in juni 2026 werkelijkheid geworden. De centrale ruimte is veranderd in een gezellige markthal met winkeltjes en kraampjes. Archeoloog Ranjith Jayasena laat aan de hand van een maquette en een vitrine vol archeologische vondsten zien hoe het leven er hier ooit uitzag. De expositie is dagelijks gratis te bezoeken.

• Amstel 3 | zondag 13 september| 14.00 & 15.00 (duur: 20 min.)| meer informatie

Scheepvaarthuis

Het Scheepvaarthuis is van buiten al indrukwekkend, maar binnen valt er nog veel meer te ontdekken. Overal duiken bijzondere details op: van sierlijk houtsnijwerk en glas-in-lood tot beelden en ornamenten. Tijdens Open Monumentendag kun je door het gebouw dwalen en deze details van dichtbij bekijken. Een plek waar je ogen tekortkomt.

• Prins Hendrikkade 108| zaterdag 12 & zondag 13 september | 10:00-17:00| meer informatie

Zonnehuis

Al sinds 1932 vinden in ’t Zonnehuis toneelvoorstellingen, muziekoptredens, feesten en verenigingsactiviteiten plaats. Het markante gebouw heeft een prachtige theaterzaal in art-decostijl, met veel bijzondere details. Tijdens Open Monumentendag kun je er de expositie over 80 jaar NDSM bekijken en ontdekken hoe de scheepswerven het dagelijks leven in Noord hebben beïnvloed.

• Zonneplein 30 | zaterdag 12 & zondag 13 september | 10:00-17:00 | meer informatie

Atoomschuilplaats uit de Koude Oorlog

Ooit geweten dat er in heel Amsterdam nog zo’n 40 atoomschuilplaatsen zijn? Dit is je kans om er een te bezoeken én je uit te leven in de moshpit met de progressieve hardcore-punkband Sneurf. Punker in bunkers, gouden combinatie!

• Bornohout 8 | geopend zaterdag 12 september 12:00-17:00, muziek om 15:30 en 16:15 (tijdsduur 20 minuten)| meer informatie

ISN Fatih Moskee

Een kerk, een tapijthal, een muziekwinkel en nu een moskee: de ISN Fatih Moskee heeft door de jaren heen verrassend veel verschillende functies gehad. Op zondag kun je aansluiten bij de introductie Langs Moslimerfgoed in Amsterdam. Daarna kun je zelf op pad met een van de vier wandel- en fietsroutes langs moskeeën, kunst en andere plekken die verbonden zijn met het islamitische erfgoed van de stad.

• Rozengracht 150 | geopend zaterdag 12 en zondag 13 september 12:00 - 17:00, introductie op de stadgids op zondag om 15:00 en 16:00 | meer informatie

De eerste wolkenkrabber van Amsterdam

Een woontoren van twaalf verdiepingen klinkt nu niet zo bijzonder, maar in 1932 was het een sensatie. Het Twaalf Verdiepingenhuis (nu beter bekend als De Wolkenkrabber), was de allereerste flat van Nederland en had voor die tijd opvallend veel luxe: centrale verwarming, een lift en zelfs een vuilstortkoker. Beklim tijdens Open Monumentendag deze wolkenkrabber en geniet van het uitzicht over Plan Zuid, het beroemde stadsplan van Berlage.

• Victorieplein 45/47 I zaterdag 12 & zondag 13 september | 10.00 – 17.00 uur | meer informatie

Bekijk alle deelnemende monumenten tijdens Open Monumentendag