#FoundersFridays: Maak kennis met Dieuwertje Drexhage

Voor de Founders Fridays van deze maand spraken we met Dieuwertje Drexhage, mede-oprichter van Layco, een medtech bedrijf dat een duurzame en herbruikbare vacuumpomp ontwikkelde om bevallingen wereldwijd veiliger te maken en tegelijkertijd te werken aan een duurzamer alternatief voor wegwerp medische apparatuur. 

Wat betekent Layco?

Layco komt van Layman’s terms: voor leken gemaakt. Het doel van Layco is om producten te maken die iedereen begrijpt en waar iedereen mee zou kunnen werken. Dit is waarom we geen instructies meesturen als we de producten gaan testen. Als je helemaal geen instructies hebt bij een product, wat gebeurt er dan? Waar komen mensen op uit? Waar lopen ze tegenaan? Dit doen we omdat onze producten ook gebruikt gaan worden in low-resource settings: rurale gebieden in Sub-Sahara Afrika, waar het lastig is om goede training te krijgen. Uiteindelijk moeten jij en ik ook met de vacuümpomp overweg kunnen. 

Waarom Layco?

Ik heb een technische achtergrond en had altijd het idee dat ik bij Philips zou eindigen. Tot ik stage ging lopen in een publiek ziekenhuis in Kenia en zag hoe alle medische apparatuur is gemaakt om na eenmalig gebruik weggegooid te worden, maar wel wordt hergebruikt. Daar werd mij duidelijk dat als we herbruikbare apparatuur gaan maken, we de zorg zowel beter toegankelijk als duurzamer maken—een mes dat aan twee kanten snijdt.  

De medische wereld is een wegwerpindustrie en niet bepaald duurzaam. Door de huidige manier waarop apparatuur wordt ontwikkeld, creëren we onnodig afval en sluiten we 76 procent van de wereldbevolking uit van veilige zorg. Neem bijvoorbeeld de wegwerp vacuümpomp, een hulpmiddel dat in Nederland wordt ingezet bij zo’n 10% van de bevallingen. In Europa kost die ongeveer 45 euro, maar in lage- en middeninkomenslanden is die al snel drie keer zo duur door de transportkosten. En na één keer gebruiken moet hij worden weggegooid. 

Eenmaal terug in Nederland werd ik onderdeel van de onderzoeksgroep Surgery for All, die onderzoek doet naar het toegankelijk maken van medische apparatuur voor lage- en middeninkomenslanden.  

Waarom een vacuümpomp?

Het onderzoeksteam Surgery for All waar ik onderdeel van was aan de TU Delft werd benaderd door een groep gynaecologen. Zij hadden onderzoek gedaan naar het aantal bevallingen met vacuümextractie in Sub-Sahara Afrika. In Nederland is dit 10%, in Sub-Sahara Afrika minder dan 1%. Tijdens een casestudy in een ziekenhuis in Oeganda steeg het gebruik van de vacuümpomp van 0,6% naar 2,6%, met als gevolg een kwart minder doodgeboortes. Het ziekenhuis was heel blij met die resultaten, maar de vacuümpomp is disposable en logistiek gezien een probleem. De helft van de tijd zijn die apparaten er niet, zijn ze kapot of zijn er geen nieuwe besteld. Die ziekenhuizen waren dus enthousiast over het idee van een vacuümpomp die je meerdere keren kunt gebruiken, dus toen zijn we begonnen met het ontwikkelen van een herbruikbare vacuümpomp, de vela®

Kun je uitleggen hoe herbruikbare medische apparaten zowel de CO₂-voetafdruk van de gezondheidszorgsector verminderen als tegelijkertijd de wereldwijde toegang tot gezondheidszorg verbeteren?

Toen we begonnen met testen, lag de focus volledig op toegankelijkheid. Het moest een herbruikbaar product worden, zodat het beter beschikbaar is in lage- en middeninkomenslanden en zij minder afhankelijk zijn van de productieketen, waar vaak 70% van de kosten in zitten. Dat betekent dat Keniaanse of Oegandese ziekenhuizen vaak 3 à 4 keer betalen wat wij in Nederland betalen—door transportkosten. De prijs per gebruik wordt lager als je het product kunt hergebruiken.  

Omdat we voor het testen niet telkens producten naar Kenia of Oeganda wilden sturen, zijn we in Nederland gaan testen. Hier zeiden ziekenhuizen opeens: dit willen wij ook, in het kader van duurzaamheid.  

Ik vond het spannend om te claimen dat onze producten duurzamer zijn, want je moet ze wel elke keer desinfecteren en steriliseren, en daar heb je stoom voor nodig: water en energie. Dus hebben we een Levenscyclusanalyse (LCA) gedaan [red: een methode om de totale milieubelasting van een product te bepalen, van grondstoffen winnen tot afvalverwerking] om te zien of het echt duurzamer is: hoeveel CO₂ wordt er uitgestoten bij productie, gebruik en sterilisatie? Om ons product robuuster te maken, hebben we iets meer materiaal nodig, wat ook leidt tot iets meer uitstoot. Uit de testen bleek: het omslagpunt ligt bij 3 à 4 keer gebruiken. Vanaf dat moment is ons product duurzamer dan een wegwerpoptie. En je kunt het product tot 100 keer hergebruiken. Hopelijk kunnen we in de toekomst naar 200 keer—een mooi streven voor vela® 2.0!  

Wat is een recente overwinning geweest voor Layco?

Als je medische apparaten produceert, moet je als bedrijf aan allerlei wet- en regelgeving voldoen. Ons bedrijf is in januari geaudit en we zijn nu officieel gecertificeerd om medische producten te maken en verkopen. We zitten nu in de laatste fases van de productontwikkeling, dus als het goed is, is eind dit jaar ook onze vela® gecertificeerd. 

En een recente tegenslag?

Een product ontwikkelen gaat altijd met ups en downs. Er zijn altijd dingen waarvan we in het begin denken: dit is fantastisch, maar dan blijkt het uiteindelijk toch anders te werken. Om vela® zo makkelijk mogelijk schoon te maken, moesten we van 25 à 30 onderdelen naar zo min mogelijk. Hoe minder je uit elkaar hoeft te halen om schoon te maken, hoe beter. Dat is een hoop vallen en opstaan geweest. 

Wat heb je nodig om nog meer impact te maken?

Onze visie voor Layco is breed: we willen de medische zorg verduurzamen en tegelijkertijd zorg toegankelijker maken. Het mooie van gynaecologen is dat zij heel erg bezig zijn met de planeet die zij achterlaten voor hun pasgeboren patiëntjes. Ze denken mee, willen overstappen naar een ander product als dat nodig is en meewerken aan het omlaag brengen van het aantal doodgeboortes in lage- en middeninkomenslanden.  

We zijn nu in gesprek met een aantal ngo’s en tropenartsen. Maar mochten mensen dit lezen en denken: hier moet ik aan meewerken, dan staan we open voor mooie projecten.

Daarnaast zijn we afhankelijk van externe partijen, distributie en certificering. Dus als er mensen zijn met ervaring die willen meedenken en ons kunnen behoeden voor valkuilen—heel graag!  

En we zijn natuurlijk altijd op zoek naar funding. We zijn de afgelopen jaren afhankelijk geweest van subsidies en giften. Fem-Start was de allereerste die het aandurfde om te investeren, en daar zijn we enorm blij mee. Nu kunnen we stappen gaan maken.

Ben jij een Amsterdamse ondernemer die werkt aan een innovatieve oplossing voor een stedelijke of sociale uitdaging? En wil je jouw verhaal met ons publiek delen? Stuur dan een e-mail naar impact@amsterdam.nl.