In samenwerking met Amsterdam Museum 
Tekst: Joke van der Weij

Amsterdamse geschiedenis

GeitenschedelWat doen een geitenschedel, de Dokwerker en een typemachine naast elkaar? De Dokwerker staat voor verzet en de typemachine is in de oorlog gebruikt om het illegale Parool te maken. Maar die geitenkop? Nou, die werd door een Amsterdamse vader bemachtigd in de Hongerwinter, op een kacheltje gaar gestoofd en helemaal afgekloven. Zoon Bob zette de onderdelen daarna weer in elkaar. In één vitrine een hele Amsterdamse oorlogsbeleving: dat is knap werk van de samenstellers van Panorama Amsterdam - Een levende geschiedenis van de stad. De nieuwe collectiepresentatie in Amsterdam Museum aan de Amstel, de tijdelijke dependance in het Hermitage, poogt met ruim 250 objecten een beeld te geven van de vele geschiedenissen van onze stad. De expo fungeert als proeftuin: in opmars naar de heropening van het gerenoveerde hoofdgebouw aan de Kalverstraat experimenteert Amsterdam Museum hier de komende jaren met nieuwe perspectieven op de stadsgeschiedenis. Het doel daarvan: vooral laten zien dat er dus niet één geschiedenis is.

Altijd weer die Dam

De DamHet hele Amsterdamse levensverhaal uiteenzetten, dat klinkt als een onmogelijke missie. Maar er is houvast: goede, oude chronologie. De tentoonstelling begint met een middeleeuws beeld en gaat via de bekende regentenportretten – aangevuld met modern werk van Natasja Kensmil – in fors tempo door de volgende eeuwen. Veel bekends voor een Amsterdamliefhebber, met de nadruk op Dam. Wat is dat plein toch vaak geschilderd! Ook staat het afgebeeld op een servies, wat meteen herinnert aan de tentoonstelling van revolutionair serviesgoed die nog maar kort geleden van start ging in de Hermitage zelf. Revolutionair kun je het Nederlandse serviesgoed niet noemen, toch heeft een 19e-eeuwse theeset met daarop de heldentocht naar Nova Zembla ook zijn charme. Op een theekopje wordt al kundig een rob gevild – of is het een ijsbeer? Hollandse heldenmoed met een kopje thee erbij, die dan weer uit de overzeese koloniën komt. De tentoonstelling is goed in dit soort combinaties. 

Het Snotneusje

Draaiorgel Het SnotneusjeIn de 19e eeuw ligt fijn veel nadruk op de rol van vrouwen. Voor het geweldige portret van Aletta Jacobs zou je het liefst je hoed af willen nemen. Daarna volgen steeds meer bewegende beelden, zoals die van draaiorgel Het Snotneusje. Typisch stadse vrolijkheid, toch? Nou, kijk dan maar niet naar het filmpje van de paniek op de Dam waar op 7 mei 1945 de Duitsers alsnog begonnen te schieten. Het Snotneusje blijft als enige staan en beschermt sommige feestvierende Amsterdammers op de Dam tegen de plotseling rondvliegende kogels.

Overzicht Amsterdam Museum aan de AmstelOp de buitenwanden zijn weliswaar de bekende verhalen van de stad te zien, van vroeger tot nu. Maar midden in de zaal wordt ingezoomd op thema’s die in het verleden buiten het grote verhaal van Amsterdam gelaten werden – bewust verzwegen of over het hoofd gezien. Ook die geitenschedel staat daar, net als Black Lives Matter-foto’s en andere onderwerpen die het traditionele verhaal aanvullen. En als je alles dan gezien hebt, doe je buiten vanzelf even je ogen dicht. Nóg meer Amsterdam kan er gewoon niet bij. Goed gedaan!

Panorama Amsterdam, Amsterdam Museum (aan de Amstel)
amsterdammuseum.nl