Een kijkje in de keuken van de diamantindustrie

Amsterdam was mede door de aanwezigheid en energie van de Amsterdamse joden eeuwenlang het internationale centrum van diamantbewerking en -handel. Het Joods Historisch Museum toont vanaf 27 september 2019 het complete verhaal van deze dynamische periode. De diamantindustrie droeg bij aan de emancipatie en integratie van de joodse onderklasse in de Nederlandse maatschappij.

Aan het eind van de negentiende eeuw waren het ook joden die voorop liepen in de arbeidersbeweging, van waaruit in 1894 de Algemene Nederlandse Diamantbewerkers Bond (ANDB) tot stand kwam. De Bond bracht verbeteringen in de toen nog erbarmelijke arbeidsomstandigheden en ontwikkelde daarmee nieuwe arbeidsvoorwaarden. De mede-oprichter van de bond, Jan van Zutphen, realiseerde vanuit deze idealen in 1928 sanatorium Zonnestraal.

De bond telde drie jaar na zijn oprichting al zoveel leden dat tot de bouw van een eigen bondsgebouw kon worden overgegaan. Dat werd het door H.P. Berlage ontworpen eerste vakbondsgebouw van Nederland: de Burcht aan de Henri Polakstraat. In het bondsgebouw zijn duidelijk de invloeden terug te zien van William Morris, Walter Crane en de Engelse Arts and Crafts-beweging, die Berlages ideeën over socialisme, architectuur en gemeenschapskunst hebben gevormd. De Burcht is een totaalkunstwerk waarin monumentaliteit en symboliek samenkomen en uitdrukking geven aan de idealen van de georganiseerde vakbeweging.

De tijdelijke tentoonstelling 'Amsterdam Diamantstad' is van 27 september 2019 tot en met 1 maart 2020 te zien in het Joods Historisch Museum in Amsterdam. Deze wordt georganiseerd naar aanleiding van de oprichting, 125-jarig geleden, van de Algemene Nederlandse Diamantbewerkers Bond (ANDB).