Gehoorzaamheid is niets anders dan zelfdressuur

Ruim 40 jaar geleden verscheen Foucaults Discipline, toezicht en straf (1975) en het boek bleek van enorme invloed op ons denken over macht, gehoorzaamheid, disciplinering en toezicht. De norm regeert: we worden gehoorzame, oppassende burgers omdat we zelf niet meer willen afwijken van de maatschappelijke norm. Gehoorzaamheid is niets anders dan zelfdressuur.

Het lijkt erop dat toezicht in de samenleving sinds 1975 is gegroeid. Er hangen bewakingscamera’s in uitgaansgebieden en in het openbaar vervoer, reclames zijn subtieler geworden en dankzij gezondheidsapps monitoren we zelf ons leefpatroon en dankzij sociale media worden onze levens steeds eenvormiger. Seksuele identiteiten zijn diverser, maar niet minder dwingend. 

Is Foucaults analyse uit Discipline, toezicht en straf nog steeds geldig? We bespreken het op 28 mei met voormalig Denker des Vaderlands Marli Huijer, jurist, filosoof, romancier en columnist Maxim Februari en met Rotterdams scherpste criticus en filosoof Willem Schinkel.