Bijzonder, vrouwelijk erfgoed: Visserstruien

In de periode 1870-1950 droegen alle vissers eenkleurige blauwe, grijze, zwarte of naturelle hand gebreide truien met motieven en patronen in recht en averecht als werkgoed én bovengoed. Na de tweede wereldoorlog verdween dit gebruik met de komst van grotere welvaart, synthetische garens en machinaal gebreide kleding. Tot 1920-30 waren vissers de enigen die een trui als bovengoed droegen.

De notie en kennis van deze truien, hoe ze gemaakt werden door de vrouwen, is in de meeste vissersplaatsen volkomen verdwenen. Echte exemplaren bestaan er nauwelijks meer. De truien die enkele musea nog in bezit hebben, zijn van recentere datum, want de truien werden tijdens de visserij met de vleet (haring) en de beug (schelvis, kabeljauw) letterlijk dag en nacht gedragen.

Ze waren dan ook vies en vet en daarmee wind- en waterdicht. Gaten werden gestopt, mouwen opnieuw aangebreid, ze werden helemaal opgedragen en eindigden hun leven als dekzwabber of poetslap. De truien zijn alleen nog zichtbaar op foto’s uit die periode.

En daarin schuilt meteen het probleem: wij dragen vandaag de dag allemaal truien, dus een foto van een man met een trui, is niet bijzonder. Maar rond 1900 wel, alle mannen droegen kostuums, behalve vissers. Als je foto’s uit die tijd ziet, waar mannen en trui dragen dan kun je er vergif op innemen dat het hier om vissers gaat. Dus de vissers van toen waren influencers avant la lettre en hebben er dan ook voor gezorgd dat wij vandaag massaal truien dragen als bovenkleding.

Stella Ruhe

Toen Stella Ruhe in 2012 haar onderzoek naar visserstruien begon om er een boek over te schrijven en in de vissersplaatsen vragen stelde over de truien, was het antwoord in 90% van de gevallen: ‘Visserstruien, nooit van gehoord. Nee, die werden hier niet gedragen!’ De generatie die de truien gebreid en gedragen heeft, is bijna uitgestorven.

Na en intensieve zoektocht door archieven en in musea, de truien van de foto’s te schetsen, van breischema’s te voorzien en opnieuw in hedendaagse garens te laten breien, is het gelukt om 160 unieke truien uit 56 vissersplaatsen aan de Noordzee, Waddenzee, Zuiderzee en de grote rivieren boven water te krijgen. Om dit erfgoed ook voor de komende generaties te bewaren, zijn alle gevonden truien opnieuw gebreid in hedendaagse wollen garens in het kenmerkende kleurenpalet, omdat de oorspronkelijke wol, sajet, niet meer bestaat.

Op de volgende dagen zijn speciale rondleidingen door Stella Ruhe zelf. Wil je en rondleiding reserveren dat kan door een email te sturen. Prijs van de rondleiding is € 20,- pp (inclusief koffie/thee + taart, exclusief entree, maar met museumkaart gratis te bezoeken) en de rondleiding start om 14:00 uur.
woensdag 15 en zaterdag 18 mei
woensdag 19 en zaterdag  22 juni
woensdag 17 juli
zaterdag 17 augustus
woensdag 18 en zaterdag 21 september