Een buurt in ontwikkeling Collectie Stadsarchief Amsterdam: kaarten van gebieden buiten Amsterdam

Lang geleden, in de middeleeuwen, was Noord zoals we het nu kennen niet meer dan een gebied waar turf werd gewonnen. Nadat het gebied officieel tot Amsterdam behoorde heeft het onder andere als galgenveld en tolstation voor de scheepvaart door het Noordhollandsch Kanaal gediend. Aan het eind van de negentiende eeuw groeide de wijk hard. Door de aanleg van het Noordzeekanaal in 1876 werden de havens van Amsterdam voor het eerst bereikbaar voor stoomboten. Dit zorgde ervoor dat de industrie in Noord flink toenam. En waar industrie groeit zijn hardwerkende arbeiders nodig, dus werden er over het IJ woningen gebouwd. In de loop van de 20e eeuw ontwikkelde Amsterdam-Noord zich tot het belangrijkste industriegebied van de stad, en daarmee de ronkende motor van Amsterdam.

Tegenwoordig is veel van deze industrie uit de stad verdwenen. Net als op het NDSM-werf, bleken de historische lege loodsen en fabrieken vruchtbare grond, en bloeiden ze uit tot een inventieve hotspot stampvol met nieuwe en unieke restaurants, bars, hotels en winkels. Noord is getransformeerd van een plek voor arbeid, tot een plek voor creativiteit.

Om op Noord te komen kan je onder andere de welbekende gratis pont over het IJ achter Centraal Station nemen. De pont is kenmerkend voor forensen en toeristen die een bezoek aan Noord willen brengen, en daarbij een gratis tochtje over het IJ. Maar sinds juli 2018 kan je door de opening van de Noord/Zuidlijn met de metro nog gemakkelijker in Noord komen.

Het vooruitstrevende speerpunt van cultureel Amsterdam

Koen Smilde

Eenmaal daar kan je in alle windrichtingen een dag uitstekend doorbrengen, maar er zijn een aantal hoogtepunten het noemen waard. Het iconische Eye Film Institute bijvoorbeeld, wat op de oevers van het IJ vanaf Centraal Station gemakkelijk te herkennen is. Het is naast een fantastische bioscoop voor de fijnere filmliefhebber ook een museum voor alles cinema. Mocht je meer avonden cultureel op willen vullen, kan je in Noord ook in het Muziekgebouw aan ’t IJ en Bimhuis Jazz Venue aan de Piet Heinkade terecht voor fantastische optredens.

Voor wie een stad graag ontdekt aan de hand van restaurantjes en eettentjes, mag Noord met haar innovatieve en dikwijls duurzame dining scene niet ontbreken. Pllek, een creatief restaurant in oude scheepscontainers, of Café De Ceuvel zijn hier beide sprekende voorbeelden van.

Het is een terugkerend thema in de bewogen geschiedenis van Amsterdam, maar Amsterdam-Noord is hét voorbeeld van een buurt die met de tijd van de stad meebeweegt. Van galgenveld tot tolstation, en later van denderende industrie tot het woelige hippe epicentrum van Amsterdam.