Bescherming tegen de vijand

Door de ligging is de streek altijd van militair strategisch belang geweest. De Vecht is een belangrijke aanvoerroute, en de steden Naarden, Weesp en Muiden zijn de laatste in te nemen steden vanuit het oosten voordat Amsterdam wordt bereikt. Er werden in de zeventiende eeuw dan ook diverse waterlinies aangelegd, het begin van de Oude Hollandse Waterlinie. In 1787 en 1794 bleek die te weinig bescherming te bieden: door de vorst konden de Fransen moeiteloos over de bevroren rivieren trekken. De waterlinie moest gemoderniseerd. De Nieuwe Hollandse Waterlinie kreeg een systeem van dijken, sluizen en stuwen, waardoor het hele gebied onder water gezet kon worden: tussen de 30 en 50 cm, waardoor het te diep was om met een volledig leger doorheen te marcheren, maar te ondiep om te bevaren. Vanaf de Tweede Wereldoorlog verloor de linie zijn waarde. De vijand vloog er simpelweg overheen.

Naarden en Muiden

Naarden is een van de best bewaarde Europese vestingsteden. Het was ooit een moderne militaire verdedigingspost. Uniek is de stervorm met zes bastions, de dubbele omwalling en de dubbele grachtengordel. Het vestingstadje Muiden ligt aan het IJmeer en maakt ook deel uit van de Stelling van Amsterdam, het 135 kilometer lang verdedigingswerk rondom Amsterdam. Een historische stadswandeling is hier zeer de moeite waard. Vergeet daarbij ook zeker het Muiderslot niet. 

De precieze herkomst van het slot kon nooit helemaal achterhaald worden, maar in de dertiende eeuw stond er op deze plek vermoedelijk een tolhuis. Graaf Floris V kon hiervandaan tol heffen bij de langsvarende schepen op de Vecht. Na zijn dood in 1296 zou het zijn afgebroken, om een kleine eeuw later op de bestaande fundamenten te worden herbouwd. In 1577, tijdens de Tachtigjarige Oorlog, werd het slot door Willem van Oranje ingenomen en in de zeventiende eeuw woonde P.C. Hooft (die van de straat) er in de zomers. Daarna raakte het kasteel in verval en er werden plannen gemaakt om het te slopen. Dat werd, mede door een oproep van historici, voorkomen en gedurende de twintigste eeuw werd het slot meerdere malen gerestaureerd. Het kasteel en de omliggende tuinen zijn nu Unesco-erfgoed en kun je gedurende het hele jaar bezoeken (van 1 november t/m 31 maart op maandag gesloten). 

Meer weten over kastelen in de regio? Lees ons artikel over landgoederen en kastelen.

Pampus

Dichtbij Muiden vind je Forteiland Pampus. Om een aanval vanaf het IJ af te kunnen afweren, werd in 1887 besloten een fort in het IJmeer te bouwen, ter hoogte van de zandbank 'Pampus'. Een kunstmatig eiland verrees in het meer, waarop een flink fort werd gezet. Hoewel Pampus in opdracht van het Ministerie van Oorlog werd gebouwd, is het nooit ingezet in een oorlog. Het fort werd in de Eerste Wereldoorlog bemand, maar Nederland was neutraal en de soldaten hadden maar weinig te doen. Forteiland Pampus werd gesloten in 1933. Toen de militairen het fort verlieten, werd er veel materiaal verwijderd en ook de Duitsers namen in de Tweede Wereldoorlog veel van het bruikbare metaal van het eiland mee voor hun industrie. In de Hongerwinter van 1944-1945 vroor het zo hard dat het eiland over het ijs bereikbaar was, en Amsterdammers en Muidenaren sprokkelden de laatste restjes hout uit het fort bij elkaar. In de 1962 werd het eiland even bezet door studenten, wat je nog steeds terugziet in de graffiti en muurschilderingen. Eind jaren tachtig werd de Stichting Forteiland Pampus opgericht, die als doel had het fort van zijn verval te redden. Forteiland is nu een monument en geopend voor publiek.

Langs de Vecht en de Amstel

Het Gooi en Amstelland zijn bedekt met heide, bos, landgoedparken, rivieren en (recreatie)meren. Het was dan ook een populair gebied voor de rijke Amsterdammers uit de Gouden Eeuw. Elke zomer verlieten zij hun woonhuizen in hartje Amsterdam, om zich voor een paar maanden terug te trekken in extravagante kastelen en buitenhuizen met hectares perfect onderhouden tuinen. 

De rivier de Vecht stroomt tussen Amsterdam en Utrecht langs zeven plaatsen, waarbij kastelen, landhuizen en schilderachtige theehuizen de achtergrond vormen. Ga je Amsterdam uit, dan kom je als eerste langs Weesp. Een statig stadhuis, windmolens en forten sieren de vestingstad. De zeventiende-eeuwse fort Ossenmarkt en het ronde fort Uitermeer zijn overblijfselen van vroeger tijden. Meer over de geschiedenis van Weesp leer je in het Museum Weesp (t/m december zijn er op zondagen van 14 tot 16 uur verhalenvertellers in het museum aanwezig, die vertellen over steeds een ander bijzonder thema). Ook in de omgeving van Breukelen zijn imposante landhuizen en kastelen te vinden. Bij kasteel Nijenrode proef je nog de sfeer van het adellijke en voorname studentenleven uit vroeger tijden. Het is helaas niet mogelijk om Nijenrode van binnen te bekijken, maar de buitenkant spreekt boekdelen. En dan zijn er nog Gunterstein, Vechtvliet, en Boom en Bosch, tegenwoordig het gemeentehuis. 

De tweede grote rivier, de Amstel, kronkelt vanaf Amsterdam naar het zuiden door pittoresk Nederlands platteland. Ouderkerk aan de Amstel is gesticht in de twaalfde eeuw en bekend om de bijzondere kerken en Joodse begraafplaats. De Ouderkerkerplas was in de negentiende eeuw een trekpleister voor schilders, net zoals veel andere plekken in de regio. De meren, rivieren en weelderige natuur vormden een grote inspiratiebron voor veel schilders, van Jozef Israels en Albert Neuhuys tot Anton Mauve. De expositie Holland Waterland in Galerie Wijdemeren toont werken uit de omgeving Loosdrecht, maar ook haven-, plas- en zeegezichten die hun bron elders in de regio vinden.

Hilversum

Terwijl rijke Amsterdammers zich al in de zeventiende eeuw in de regio vestigden, gebeurde dat in Hilversum pas na de aansluiting op het spoorwegnet in 1874. Vanaf dat moment groeide de stad snel, eerst door de groei van de textielsector, later door de komst van de mediabedrijven. Hilversum staat nu dan ook bekend als dé mediastad van Nederland. De eerste radio-uitzending van het land, in 1923, kwam hiervandaan en na de Tweede Wereldoorlog begonnen de televisie-uitzendingen. Steeds meer bedrijven, variërend van publieke omroepen tot commerciële bedrijven, vestigden zich in het Omroepkwartier (nu Mediapark). 

eer weten over de media en mediastad Hilversum? Op het Mediapark vind je het Instituut Beeld en Geluid en van 3 t/m 11 oktober vindt in Hilversum de Dutch Media Week plaats (dit jaar volledig online te volgen), over de ontwikkeling van de media en de impact ervan op mens en maatschappij.