Als niet-moslim ben ik – net als vele andere Nederlanders – wel bekend met Mekka, maar eigenlijk weet ik er maar weinig vanaf. Dat terwijl bijna een kwart van de wereldbevolking moslim is en de bedevaart (hadj) naar deze heilige stad volgens de islam verplicht is voor hen allemaal. Deze tentoonstelling biedt een uniek inzicht in dit bijzondere, wereldwijde fenomeen, of je nu moslim bent of niet.

Op vakantie naar Mekka

Dubbelportret van twee hadji's

In Verlangen naar Mekka delen verschillende Nederlandse moslims hun persoonlijke verhaal over waarom zij de hadj ondernemen. Want hoewel het een verplichting is, voelt dit niet voor iedereen zo. Sommigen zien Mekka en de bedevaart namelijk als een spirituele ervaring om je één met de islam en met God te voelen. Voor anderen kan het een keerpunt in hun leven zijn na veel problemen en tegenslagen. Maar er zijn ook moslims die gewoon graag op vakantie willen en dan maar kiezen voor Mekka, omdat ze er toch ooit heen zullen moeten.

De hadj als vakantie – zo lijkt het in elk geval wel als ik kijk naar de hedendaagse objecten die te zien zijn. Reisgidsen, compleet georganiseerde groepsreizen; het voelt alsof men een tripje naar de Bahama’s gaat boeken. Het verschil? Je bent onderdeel van een groot ritueel. Zo moeten pelgrims een wassing verrichten, speciale kledij dragen en zevenmaal rondom de Ka’ba (de zwarte kubus, ook wel het “Huis van God”) lopen om vervolgens nogmaals zeven keer tussen twee heuvels heen en weer te wandelen.

En nog een rondje…

Deze rondes om de Ka’ba zijn in het Tropenmuseum heel bijzonder nagemaakt. In de ruimte staat een kleine zwarte kubus in het midden, terwijl je als bezoeker wordt ingesloten door vier schermen die allemaal hetzelfde tonen: honderden, duizenden mensen in witte gewaden die telkens weer hetzelfde rondje lopen en een bepaalde smeekbede herhalen. Een indrukwekkende ervaring, maar hoe langer ik hierin bleef, hoe claustrofobischer ik ervan werd. Tegelijkertijd roept dit voor veel moslims juist een gevoel van eenheid en saamhorigheid op.

Gordijn (sitara) voor de buitendeur van de Ka’ba

Naast deze ‘Ka’ba-ervaring’ en een VR-bril, zijn er ook allerlei mooie objecten te zien. Bijvoorbeeld een aantal prachtige gewoven kleden die over deze zwarte kubus hangen, een mini travel-sized Koran en kunstwerken gebaseerd op het kosmopolitische Mekka. Samen vormen zij een geheel waar je vooral als niet-moslim net weer een beetje cultureel diverser en wijzer van wordt.

Bezoek de tentoonstelling

Tentoonstelling Verlangen naar Mekka

Hoewel de hadj ieder jaar maar in een beperkte periode plaatsvindt en Mekka alleen toegankelijk is voor moslims, kun je de tentoonstelling Verlangen naar Mekka in het Tropenmuseum een jaar lang bezoeken, namelijk tot en met 12 januari 2020. Voor moslims én niet-moslims.