Dit artikel is verschenen in de Uitkrant

Tekst: Famke en Floor van Praag

Betere kwaliteit

Gingen we vroeger na het werk nog even langs de supermarkt of take-away, sinds we veel thuis zitten is de interesse in boodschappen van betere kwaliteit enorm toegenomen. Omzetcijfers van speciaalzaken als slagers, bakkers en delicatessenwinkels gaan door het dak. Dat merkt ook Marike van der Werff, eigenaresse van kaasgroothandel Abraham Kef, met drie winkels in de stad. ‘Alleen al bij de winkel in de Czaar Peterstraat, ons kleinste winkeltje, was er in de zomer een verdubbeling van de omzet ten opzichte van het jaar ervoor!’ En dat was ná de piek van de lockdown. 

Toen de restaurants dicht waren afgelopen voorjaar, pakten bestaande klanten thuis wat vaker uit met mooie kaasplanken en kwamen veel thuiswerkers tijdens een wandeling aanwaaien. Van der Werff heeft er veel nieuwe klanten aan overgehouden: ‘Mensen die voorheen onze kazen in restaurants aten en die er nu nog voor omfietsen.’ Ze willen meer weten over de herkomst van de kaas en hoe deze geproduceerd is. ‘Corona heeft het bewust worden van wat en waar je koopt echt een soort duw gegeven’, zegt Van der Werff. 

Duurdere fles

Wijnwinkel Sprezzatura, aan de overkant van Kef in de Czaar Peterstraat, ziet ook dat de interesse voor bijzondere, veelal kleinschalig geproduceerde kwaliteitsproducten is toegenomen. De winkel en importeur haalde normaal gesproken zo’n 90 procent van zijn omzet uit de levering aan restaurants, maar op dit moment nemen particulieren 30 procent op zich. Dat begon tijdens de lockdown, vertelt eigenaar Mattijs Koornneef: ‘Mensen die eerder vaak uit eten gingen en een mooie fles wijn bestelden, hadden die kosten opeens niet meer, dus mochten ze een duurdere fles drinken van zichzelf. Ze gingen op zoek naar de kwaliteitswijnen van restaurants, en die vinden ze niet bij de grote wijnwinkelketens of de supermarkt.’ 

Tijdens de lockdown stonden er rijen voor de deur van het kleine zaakje. Nu is het allemaal wat genormaliseerd; mensen zijn wat meer tot zichzelf gekomen, volgens Koornneef: ‘Laten we zeggen dat ze zich niet meer in slaap hoeven te drinken. Maar er zijn gelukkig nog wel liefhebbers gebleven.’

Uit de box

Iemand die een belangrijke bijdrage aan de hernieuwde aandacht voor lokale winkels en producenten heeft geleverd is Samuel Levie, mede-eigenaar van worstenmakerij Brandt & Levie en campagnebureau Food Cabinet. Hij startte de website en campagne Support Your Locals om voor leveranciers die normaal gesproken aan de horeca leveren een nieuw afzetkanaal te generen. Levie: ‘Toen Rutte in maart aankondigde dat de horeca ging sluiten was mijn eerste gedachte: wat vreselijk voor al mijn goede vrienden met restaurants. Maar een kwartier later besefte ik dat ik als horecaleverancier ook een groot probleem had.’ Met onder andere bakkerij MAMA, zuivelbedrijf MOMA en Brandt & Levie werd wekelijks een Amsterdamse Support Your Locals Box samengesteld vol lekkere producten, om online te bestellen. De boxen gingen als warme broodjes. 

Mensen wilden graag steunen, maar tegelijkertijd ook mooie nieuwe producten uit de buurt ontdekken. Zoals duurzaam vlees en bijzondere groenten van boerderij Lindenhoff in het nabije Baambrugge. Deze horecaleverancier zat door de lockdown ook meteen met grote voorraden en deed mee met Support Your Locals. Lindenhoff had weliswaar al tien jaar een consumententak met winkel en webshop, maar die werd door de horecasluiting ineens het allerbelangrijkste. ‘We hebben keihard gasgegeven’, vertelt mede-eigenaar Berend te Voortwis. ‘Met speciale horeca-aanbiedingen, verruimde openingstijden van onze winkel, en we hebben de marketingmachine volop aangezet.’ 

Het werkte: steeds meer mensen gingen online op zoek naar lekkere producten en ontdekten de webwinkel met kwaliteitsboodschappen. ‘In de piektijd deden we wel twintig keer meer dan normaal, en de cijfers zijn nog steeds heel goed.’ Te Voortwis denkt dat mensen steeds vaker voor kwaliteit kiezen en daarnaast meer zijn gaan nadenken over gezondheid. ‘Er is bewustwording. Mensen hebben nu weer geld over voor goede spullen: vlees waar geen rommel in zit, rauwmelkse kazen, groenten uit de volle grond. Gezondheid is echt een thema geworden.’ 

Online boodschappen doen is here to stay. Waar we voorheen onze kar vulden in de supermarkt, doen we nu veilig vanaf onze thuiswerkplek de weekboodschappen. En dat gebeurt echt niet alleen bij de grote supermarktketens of Picnic. Ook lokale winkels als Kef en Sprezzatura krijgen online steeds meer bestellingen. En nu de fase van het ‘nieuwe normaal’ is aangebroken, is van de Support Your Locals-website een platform gemaakt waar je producten kunt kopen van zorgvuldig gecureerde lokale winkels. Levie: ‘Want als je zelf bij een goede bakker, slager en groenteman boodschappen wilt doen, heb je er bijna een dagtaak aan.’

Crisiskoken

Tegenover al dat vrij luxe lekkers staan ook meer betaalbare initiatieven om toch goed te blijven eten. Amsterdam is economisch hard getroffen de laatste maanden en het zal voorlopig ook niet veel beter worden, maar we willen er wel voor zorgen dat het niet ook nog een culinaire crisis wordt. In het kookboekje Crisiskoken van culinair journalist Mara Grimm geven bekende chef-koks hun meest betaalbare thuisrecepten. Denk aan gegratineerde bloemkool van Merijn van Berlo van restaurant Choux, gehaktballen van Jonnie Boer en Provençaalse kikkererwtensalade van Robert Kranenborg. Van de opbrengst van het boekje gaat 2,50 euro naar de Voedselbank. 

En voor wie betaalbare boodschappen en maaltijden in huis wil halen en tegelijkertijd wil optreden tegen voedselverspilling is er Too good to go. Deze app verbindt consumenten met winkels, restaurants en hotels zodat overtollig voedsel alsnog tegen gereduceerde prijzen verkocht wordt. Heel veel Amsterdamse locaties doen mee, van Marqt, Stach en EkoPlaza tot de Pindakaaswinkel en Hartog’s Volkorenbakkerij – en de lijst met winkels blijft groeien.

De borreltas

In de tweewekelijkse Borreltas – ‘de enige tas voor borrelsnobs’ – zit een fantastische selectie spullen van speciaalzaken. De tas werd midden in de lockdown bedacht door culinair recensent Hiske Versprille om lokale winkels en producenten te steunen, en wordt inmiddels voortgezet door Deborah Schilperoort, eigenaar van wijnwinkel Au Paradis in de Jordaan. In de tas zit bijvoorbeeld de legendarische ossenworst van Slagerij de Wit, ingelegd zuur van Thull’s en Brood van Bakker Eef, maar ook bijzondere kaasjes van Kef, charcuterie van De Pasteibakkerij en natuurlijk exclusieve wijn van Au Paradis en Sprezzatura. Voor elke tas zoekt Schilperoort steeds weer bijzondere en exclusieve producten uit. ‘Zo hoef je zelf niet kriskras door de stad langs al die goede winkels.’ 

Nieuwe zaken 

Voor corona kwam de buurtspeciaalzaak in de verdrukking door supermarkten en Nutellawinkels. Toch lijkt het tij zich nu misschien te keren. Er zijn zelfs ondernemers die de stap hebben gewaagd om in deze onzekere tijden een nieuwe winkel met kwaliteitseten te openen. 

Bij duurzame delicatessenwinkel Klein The Grocer op de Haarlemmerdijk geen standaard spullen, maar speciaal gecureerde plantbased producten zonder kunstmatige toevoegingen en van kleinschalige makers. Bijvoorbeeld zeewier-‘bacon’ en jackfruitcurry, maar ook gefermenteerde frisdranken, Zweedse kaneelbroodjes en biologische olijfolie van eeuwenoude familiebedrijfjes. 

Het Russische Vkusvill opende de eerste winkel buiten het eigen land in De Pijp. Hun belofte: gezonde producten van lokale, duurzame boeren voor een goede prijs. 

Zelfs restaurants openden winkels, zoals de Buffetwinkel van Buffet van Odette in de Weteringstraat. Elke vrijdag en zaterdag verkopen ze daar fantastische spullen van hun eigen leveranciers, bijvoorbeeld brood van Levain et le vin en Hartog, vin nature van Vleck en spartelverse vis van Woordvis uit Urk.