In samenwerking met het Cobra Museum

Stefan, je bent gastcurator van 'Frida Kahlo & Diego Rivera: A Love Revolution'. Wat houdt dat precies in en waarom ben je dan juist voor deze tentoonstelling gevraagd?

''Daar zijn eigenlijk meerdere redenen voor. Ik heb een warme band met het Cobra Museum en een grote liefde voor Mexico. Ik heb 6 jaar in Mexico gewoond. En op dit moment woon ik nog steeds half in Nederland, half in Mexico. Sowieso is het werk van Kahlo mede daardoor een belangrijk onderdeel van m’n leven geworden. Ik heb me er in verdiept en ben het Mexicaans Modernisme gaan onderzoeken. Dat zorgt ervoor dat ik deze tentoonstelling kon maken met mijn eigen kennis en er zo inhoudelijke context aan kon geven.''

''Ik heb van 2018 tot half 2019 gewerkt als interim-directeur van het Cobra Museum. Het was voor mij duidelijk dat de Frida Kahlo-tentoonstelling híer moest komen. Het geeft me groot plezier dat ik ‘m als gastcurator heb mogen samenstellen. Ik heb 11 jaar geleden een soortgelijke tentoonstelling gemaakt in Pallant House Gallery in West-Sussex, dus het was gelukkig ook niet helemaal nieuw.''

Voor een buitenstaander klinkt het als een magisch proces; de curator trekt een mysterieuze kist open met meesterwerken en ta-da, daar is de tentoonstelling. Maar dat gaat vast niet helemaal zo?

''Hoe een expositie tot stand komt verschilt altijd. Bij sommige exposities komen alle stukken van individuele bruikleengevers en voor andere tentoonstellingen verzamelen we de werken uit verschillende musea en/of privécollecties. In het geval van deze expo gaat het om één grote privécollectie die wordt beheerd door een stichting, de Vergel Foundation. Ik kreeg een lijst met alle werken die zij hebben verzameld. Een stuk minder glamorous dan zo'n mysterieuze kist, helaas.''

Oké, en dan heb je die lijst. Hoe bepaal je dan wat je wel en niet kiest?

''Als curator, of in dit geval gastcurator, is het mijn taak om ervoor te zorgen dat het uiteindelijk een compleet verhaal wordt. Ik kies dus alle werken zelf en denk ook na over het totaalplaatje. Met zo’n stichting werken die alle kunst ‘bewaakt’ maakt het aan de ene kant makkelijk, want je hebt één contactpersoon die alle kunst beheert, maar in dit geval hebben we ook met overheidsinstanties in Mexico te maken. Er zijn bijvoorbeeld 10 schilderijen in de tentoonstelling die nationaal erfgoed zijn. Dan kijkt de overheid continu mee. Uiteindelijk heb ik 150 werken gekozen, waarvan 23 werken van Kahlo zelf. Haar totale oeuvre bestaat uit 240 kunstwerken, dus dit is meer dan 10 procent van haar werk.''

En waarom kies je er dan voor om niet al Kahlo’s werk te laten zien? Hoe maak je er dan toch een geheel van?

''Ja, nadat je die kunstwerken hebt gekozen, komt de taak om er een verhaal van te maken. Het moet duidelijk en compleet zijn, en het moet ook zo aanvoelen voor de bezoeker. Samen met Marieke van Zuilichem, de projectleider van de expositie, en ontwerper Renata Alvares zijn we daar over gaan denken. De tentoonstelling die ik destijds in Engeland maakte, toonde alleen werk van Frida Kahlo en Diego Rivera zelf, maar daar miste je wel echt een stuk context. Mensen die de tentoonstelling bezoeken, komen voor het verhaal van Frida, maar er is veel meer. En dat leer je hier. Dan begrijp je het ook beter. Ik vind dat ook de taak van de curator: je moet bezoekers meenemen en iets kunnen leren dat groter is dan alleen de kunstwerken.''

Courtesy of The Jacques and Natasha Gelman Collection of 20th Century Mexican Art and The Vergel Foundation. © 2021 Banco de Mexico Diego Rivera Frida

Lees ook het achtergrondverhaal van de tentoonstelling

Hoe gaat dat laatste stuk? Je hebt de werken geselecteerd, het verhaal is bepaald. Hoe komt de kunstwerken daadwerkelijk in het museum?

''In dit geval worden de werken van Kahlo weliswaar beheerd door één stichting, maar dat betekent niet automatisch dat alle werken zich op dezelfde plek bevinden. Een deel kwam uit New York en een deel uit Mexico. Het vervoeren gaat per vliegtuig en dat ging in tijden van Corona een beetje anders dan normaal. Voor Corona waren er koeriers, mensen die meegaan met de vracht. Dat kon nu niet met alle maatregelen. De werken werden daarom naar het vliegtuig gebracht en zonder koeriers over de oceaan gevlogen. Op het vliegveld werden ze opgehaald door Nederlandse koeriers. Dan wordt de kunst naar het museum gebracht en moet het 24 uur acclimatiseren.''

En dan is de tentoonstelling er. Hoe vaak loop je er dan zelf nog doorheen? En ben je uiteindelijk tevreden?

''Ik blijf er continu kritisch naar kijken. Is het verhaal duidelijk, hebben we alle kanten belicht, is het compleet? Is het voor iedereen toegankelijk? We hebben besloten om zowel een Nederlandstalige, Engelstalige, maar ook Spaanse hand-out te maken. Dan kunnen zoveel mogelijk mensen van de tentoonstelling genieten, maar in dit geval is het ook iets dat het verhaal beter maakt.''

Het is misschien als kiezen tussen je kinderen, maar heb je een favoriet in deze tentoonstelling?

''Het werk dat mij het meeste aanspreekt is 'Diego in mijn gedachten' (zie de foto boven, red.). Dit werk is zó krachtig en representeert zowel Kahlo als Rivera. Je ziet er de Mexicaanse identiteit in terug. Het is een interessant statement waarbij Frida traditionele kleding draagt uit een matriarchale maatschappij waarin vrouwen de baas in het economisch verkeer zijn. Het jongste jongetje wordt soms opgevoed als meisje. Frida draagt deze kleding dan ook met opzet, ze wist van die maatschappelijke structuur. Het schilderij staat eigenlijk symbool voor de hele tentoonstelling. Allerlei thema’s komen samen.''

De expositie 'Frida Kahlo & Diego Rivera: A Love Revolution'is wegens groot succes verlengd t/m 3 oktober en te zien in het Cobra Museum | cobra-museum.nl