Het Rijksmuseum biedt onderdak aan duizenden historische objecten die het verhaal van 800 jaar Amsterdam vertellen. Naast topstukken uit de Gouden Eeuw vind je er ook moderne aanwinsten. Dit zijn de 10 hoogtepunten die je in elk geval niet mag missen.

1. De passage

“Na drie jaar bij het Rijksmuseum te werken, vanaf de officiële heropening in 2013, weet ik goed aan welke kunstwerken je niet zomaar voorbij moet lopen. Toen ik voor het eerst aankwam bij het museum, viel mijn oog meteen op de passage. De open ruimte, sfeer, vriendelijke gidsen en straatmuzikanten maken het tot een groots entree. Na binnenkomst haasten de meeste bezoekers zich naar de Eregalerij voor De Nachtwacht (Rembrandt Harmensz van Rijn, 1642) en Het Melkmeisje (Johannes Vermeer, 1660)."

Rijksmuseum Amsterdam fietspad

De passage van het Rijksmuseum is dankzij haar magische akoestiek een geliefde plek onder straatmuzikanten

2. De Nachtwacht, Rembrandt Harmensz van Rijn, 1642

“De Nachtwacht is het bekendste (en grootste) schilderij van Rembrandt, gemaakt in opdracht van een schutterscompagnie. Hij was de eerste die op zo’n levendige wijze een groepsportret schilderde. Terwijl de bewakers hun positie innemen, geeft de kapitein – op de voorgrond – met een handgebaar het commando tot marcheren. Het meisje met de gouden jurk is de mascotte van de schutters. Het gerucht gaat dat Rembrandt haar het uiterlijk gaf van zijn echtgenote, die overleed gedurende de periode waarin hij werkte aan De Nachtwacht. In 1975 werd het schilderij fiks bijgesneden om in het stadhuis op de Dam te kunnen hangen. En tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het in een cilinder gerold en buiten Amsterdam in veiligheid gesteld. In de afgelopen 40 jaar is het schilderij twee keer aangevallen door vandalen: in 1975 met een tafelmes en in 1990 met zoutzuur.”

Amsterdam Rijksmuseum Rembrandt Nachtwacht eregallerij

3. Het melkmeisje, Johannes Vermeer, 1660

“Vermeers bekendste werk toont een dienstmeisje dat melk schenkt en daar geheel in opgaat. Alles lijkt stil te staan, behalve de melkstraal: Vermeer wist hoe hij vloeistoffen tot leven kon laten komen met kleuren. Elke keer als ik naar het schilderij kijk, doet het me geloven dat het echte melk is, en geen verf.”

Rijksmuseum Amsterdam Melkmeisje

4. Zelfportret, Vincent Van Gogh, 1887

“Ik ben groot fan van het impressionisme – en ook van Vincents schilderijen. Maar wat de meeste indruk op me heeft gemaakt, is zijn tragische verhaal. Nadat hij in 1988 verhuisde naar Frankrijk en bij zijn vriend Gauguin introk, was hij extreem creatief – maar leed hij ook onder overspannenheid en dementie. Toen Gauguin bij hem weg wilde gaan, bedreigde Vincent hem met een mes – maar sneed uiteindelijk zijn eigen linkeroor eraf. Naar verluidt bracht hij het oor naar een dichtstbijzijnd bordeel. Na dit incident liet hij zich opnemen in een inrichting, waar zijn wisselende buien van waanzin en creativiteit aanhielden. Toen hij in 1890 verhuisde naar Auvers-sur-Oise (vlakbij Parijs), werd de wanhoop en eenzaamheid erger en pleegde hij uiteindelijk zelfmoord.”

5. Cuypers gluurt de hoek om

“Na een tien jaar lange renovatie heropende het Rijksmuseum de deuren op 13 april 2013. De eerste officiële opening vond echter plaats in 1885. Het ontwerp van het gebouw, in handen van architect Pierre Cuypers, werd destijds hevig bekritiseerd. Men vond dat de stijl teveel deed denken aan de Renaissance en Gotiek en ‘niet Nederlands genoeg’ was. Maar 130 jaar later staat het gebouw er nog steeds in volle glorie. Net zoals Cuypers, die – in de vorm van een stenen beeld – om het hoekje van zijn eigen creatie kijkt. Hij heeft al die tijd over het museum gewaakt.”

Rijksmuseum Amsterdam Cuypers standbeelden
Kun je zien waar Rijksmuseum-architect Pierre Cuypers de hoek om gluurt?

6. Schuttersmaaltijd ter viering van de Vrede van Munster, Bartholomeus van der Helst, 1648

“Bartholomeus van der Helst schilderde zijn bekendste werk in 1648, naar aanleiding van de Vrede van Munster (het verdrag dat een einde maakte aan de oorlog met Spanje). Het feest vindt plaats bij de Amsterdamse voetboogschutters. Het is een symbolische vredesmaaltijd, waar verzoening centraal stond. De aanvoerders van de schutterij schudden elkaar de hand, de drinkhoorn doet de ronde en het gedicht op de trommel vertelt dat de macht van Amsterdam blij is dat hun wapens voortaan rusten. Dit schilderij daagt je uit om ernaar te staren, want je blijft details ontdekken. Zoals de heldere weerspiegeling van het drinkende gezelschap in het pantser van een schutter.”

Rijksmuseum Amsterdam Schuttersmaaltijd

7. De Singelbrug bij de Paleisstraat in Amsterdam, George Hendrik Breitner, 1896

“De manier waarop de vrouw recht op je af loopt en het beeld wordt afgesneden, komt erg fotografisch over. Breitner nam vaak foto’s om zich voor te bereiden op nieuwe schilderijen – een technologische ontwikkeling waar 19e eeuwse schilders hun voordeel mee konden doen. Afgezien van het innovatieve beeldperspectief van het schilderij, vind ik de verandering in het tafereel ook interessant. Aanvankelijk schilderde hij de vrouw als dienstmeid – maar Breitner kreeg hier zoveel kritiek op vanuit de kunsthandel die zijn schilderijen verkocht, dat hij er een dame van maakte.”

Rijksmuseum Amsterdam Singelbrug bij de Paleisstraat
De dame op de voorgrond was aanvankelijk geschilderd als dienstmeid

8. De Slag bij Waterloo, Jan Willem Pieneman, 1824

“Dit schilderij trekt mijn aandacht. Niet alleen vanwege het enorme formaat (De Nachtwacht past er minstens drie keer in), maar ook door de realistische weergave van een onwerkelijke gebeurtenis. De Slag bij Waterloo was een onstuimige strijd, maar desondanks koos Pieneman ervoor om de soldaten een ontspannen blik te geven. Het schilderij was aanvankelijk bedoeld voor het paleis in Brussel – dat zou het kunnen verklaren.”

9. Haarlemse ontvangstkamer 1794, Abraham van der Hart, ca. 1793-1795

“Abraham richtte deze kamer volledig classicistisch in: alle elementen van het interieur zijn op elkaar afgestemd, ondanks hun oorsprong. Dit was typisch voor de 18e eeuw. De schoorsteenmantel komt uit Italië, het vloerkleed uit België, de meubels uit Amsterdam, de zijden bespanningen uit Frankrijk en de glazen kroon en kroonluchters uit Engeland. Deze kamer werd gebouwd en ingericht voor de koopman en kunstverzamelaar Willem Philips Kops, en werd gebruikt voor grote avondontvangsten. Wanneer je de ontvangstkamer inkijkt – met klassieke muziek op de achtergrond – waan je jezelf in de 18e eeuw. Dat is wat deze kamer zo speciaal maakt.”

Rijksmuseum Amsterdam Haarlem room
De ontvangstkamer werd in oorspronkelijke staat van Haarlem naar Amsterdam verhuisd

10. De Cuypersbibliotheek

“De Cuypersbibliotheek is de grootste en oudste kunsthistorische bibliotheek van Nederland. Na een restauratie van tien jaar, is de ruimte geheel teruggebracht naar de originele staat: precies zoals Cuypers het bedoeld had. Bij elke bezoeker die de leeszaal binnenloopt, inclusief ikzelf, valt de mond even open. Dit komt door de imposante, maar rustgevende sfeer die er hangt. Bezoekers, studenten en kunsthistorici kunnen zich hier verdiepen in de collectie van het Rijksmuseum. Om deze reden zijn er ook iPads beschikbaar.”

Rijksmuseum library Amsterdam

Bekijk wat je de komende tijd kunt zien en doen bij het Rijksmuseum.

Ontdek Amsterdamse musea en galeries.