Boys who love boys who love girls who love girls

Ondanks wat voorzichtige schreden op het pad van de damesliefde, ben ik wat het roze uitgaansleven betreft behoorlijk bleu. Om een prettig verkeer met iemand van je eigen geslacht te organiseren hoef je immers je huis niet uit. Je zet Tinder op ‘mannen’ of ‘vrouwen’ of op allebei, en klaar ben je, toch? Voor wat veldonderzoek appte ik dus een vriendin met de vraag of ze meegaat naar Club NYX. Ik word uitgelachen: ‘Haha schatje, je moet toch niet in NYX zijn, daar dansen alleen hetero’s! Ga naar Bar Brå, daar zitten veel lesbo’s.’ Bar Brå? Is dát een lesboplek? Yep. Het Amsterdamse nachtleven is niet meer zo keurig onderverdeeld in homo en hetero als voorheen. En dat terwijl de stad ooit een walhalla was voor wie gewoon een gaybar zocht.

In de naoorlogse jaren warmde Amsterdam op voor een fabulous gayuitgaansleven. Het in 1946 opgerichte COC opende in ’52 zijn eerste sociëteit, het DOK – een afkorting van De Odeon Kelder (ook wel ‘De Oude Kringspier’ genoemd). In ’77 werd de eerste Roze Zaterdag gehouden, een ‘Pride’ met een meer demonstratief karakter dan de Gay Pride, die sindsdien elk jaar een andere stad aandoet – en deze zomer weer terugkeert naar Amsterdam tijdens de EuroPride. Het allereerste gemeentelijke homobeleid in 1982 gaf ruim baan aan een rits bloeiende en wilde bars en discotheken in met name de Reguliersdwarsstraat, die langzaamaan hét centrum van de homogemeenschap werd.

In 1996 was de tijd rijp voor de homoscene om met een Beyoncé-achtige fierceness naar buiten te treden tijdens de eerste Gay Pride. Willem (60) was met zijn roeivereniging van de partij: ‘We wilden gewoon zelf meeroeien, maar we vielen helemaal weg in het geweld van de grote boten. De boodschap was: wij horen erbij. Wat normaal achter gesloten deuren plaatsvond gingen we laten zíen. Daar hoorde ook de extravagantie bij, de seksuele lading die je op sommige van de boten ziet.’

Canal Parade Amsterdam

 
 
 
 
 
 
 
 

Scoren? Appje

De bekroning van de taboedoorbrekende jaren negentig was de introductie van gelijke huwelijksrechten, ofwel het homohuwelijk: op 1 april 2001 trouwde burgemeester Job Cohen de eerste homo-paren. We zeggen er nog altijd met trots bij dat we het eerste land ter wereld zijn waar dat kon, maar na die tijd is de wet van de remmende voorsprong ingetreden. Je hoeft er maar rond te lopen en je weet: de hoogtijdagen van de Reguliersdwars zijn voorbij. De straat is net ‘gerebrand’ als Secret Village, een open-minded – dus niet meer gewoon gay – uitgaansgebied. Vooral na het overlijden van horeca-tycoon Sjoerd Kooistra in 2010 ging bar na bar over de kop. April, Sappho, ’t Leeuwtje, Palma’s Hoekje, De Cockring, allemaal sloten ze de afgelopen jaren (al dan niet tijdelijk) hun deuren. Het heeft zijn weerslag op de Canal Parade. Willem voer eerder mee op de Mr. B-boot, uit de leerscene. ‘Dat is in de hele parade de afgelopen tien jaar geloof ik de enige boot die een klein beetje van dat oude gevoel laat zien. Vroeger had je meer boten van dat soort, van café April bijvoorbeeld. De rest is langzamerhand ontzettend braaf geworden.’

Hoe kan dat? Een grote boosdoener is natuurlijk dat vermaledijde internet. Bewijs: het omgekeerd evenredige verband tussen het aantal gaybars en het aantal gay-apps: als gay-jongen of -meid ben je met apps als Grindr, Find Her, Blendr of good old Tinder niet langer afhankelijk van de club om te scoren. De in Amsterdam wonende Gali (24) en Caitlin (23) uit respectievelijk Essex en Glasgow kennen elkaar van Tinder, en voelen zich als stel volledig op hun gemak in Amsterdam. Caitlin: ‘Ik denk niet echt aan gay-plekken als ik uitga. Ik ging wel vaak naar NYX, maar dat was met hetero-collega’s. Je gaat gewoon daar uit waar je vrienden heen gaan.’

Airco omlaag, shirt uit

‘Vroeger waren gayclubs de enige plek waar je als homo gelijkgeaarde mensen kon ontmoeten, nu is dat niet meer nodig,’ zegt Haroon Ali (33), journalist en fervent feestganger. ‘De jongere generatie gaat uit voor de muziek of om vrienden te zien, of die nou hetero of homo zijn, liefst alles door elkaar. De meeste jonge homo’s zitten niet meer te wachten op zo’n gaybar waar elke week dezelfde muziek wordt gedraaid en dezelfde dragqueen op het podium staat.’

Aron Eilander (27) is host bij De School, een club waar in het laatste weekend van juli voor het eerst een driedaags gayfestival plaatsvindt. Ook op alle andere avonden is het Eilanders taak binnen een vrije sfeer te scheppen met zijn deurbeleid: ‘We willen een plek creëren waar iedereen zichzelf kan zijn. Als ik de inschatting moet maken of iemand naar binnen komt, vraag ik me af of diegene anderen in zijn waarde zal laten. Het enige waar we intolerant op zijn, is intolerantie. En als ik bijvoorbeeld een transgender-persoon zie, of een jongen of meid die ontzettend zijn of haar best heeft gedaan, dan denk ik: kom jij maar langs de rij. Zij krijgen vaak genoeg nee te horen, dan krijg je hier een dikke vette ja.’ Werkt dat deurbeleid al? Eilander: ‘Jazeker. Mensen vertellen elkaar erover. Er zijn avonden waarop er een geile sfeer ontstaat, waarop iedereen zich er ineens fijn bij voelt om zijn shirt uit te trekken. Als JP Enfant draait bijvoorbeeld. Dan gaat het niet om wie het mooiste lichaam heeft, iedereen staat gewoon te dansen. Dat trekt op den duur weer meer mensen aan in leer of latex-outfits. Dat zie je zich gewoon zo ontwikkelen en dat bevorderen we ook. Ja, er zijn genoeg donkere hoekjes. Een bedrijfsgeheimpje, maar we zetten weleens de airco wat lager om de hitte op te voeren. Dat komt de sfeer ontzettend ten goede.’

Steeds meer plekken voeren net als De School een uitgesproken open-minded beleid, zodat je weet dat je geen blauw oog hoeft te verwachten als je je blik even laat rusten op iemand van je eigen geslacht. Een heel aantal tenten organiseert regelmatig gay-avonden: zo zijn er Is Burning in het Cruquiusgilde, Circus Klauterwerck in Ruigoord, Queerklub in Radion en Queer Night in Bar Brå. Ali: ‘Op die nieuwe plekken wordt niet elke week iets gedaan, dus je kunt ernaartoe leven. Er wordt meer aandacht besteed aan de muziek en de aankleding, het gaat niet vervelen. Ik denk dat dat de toekomst is, een meer hybride uitgaansvorm.’

Club Nyx Amsterdam

Veilige haven

‘Het is ook een teken dat het goed gaat met de emancipatie van homoseksuelen,’ zei Irene Hemelaar, directeur LGBT-emancipatie bij Amsterdam Gay Pride, in Het Parool over de leegte in de Reguliersdwars. In een stuk met de veelzeggende kop 'Gay only, dat is niet meer nodig'. Niet meer nodig, pardon? Brendan van de Ruit van Bar Taboo reageert op hun Facebookpagina: ‘Taboo zit als homokroeg zeven dagen in de week vol met jong en ouder publiek. Dit succes is niet ontstaan omdat het zo geweldig gaat met de homo-emancipatie. (…) Er zijn nog altijd veel jonge homo’s voor wie het belangrijk is om een veilige plek te hebben en gelijkgestemden te kunnen ontmoeten.’

De cijfers uit 2016 van het Sociaal Cultureel Planbureau geven hem helaas gelijk: het aantal aangiftes van geweldsincidenten tegen homoseksuelen neemt toe, net als de (ervaren) onveiligheid. En dat was nog gemeten vóór de recente schietpartij in gaynachtclub Pulse in Orlando en de beoogde aanval op de Gay Pride in L.A. Hoewel veel minder Nederlanders (7 procent) homonegatief zijn dan in 2008 (15 procent), gaat het onder religieuze en bi- culturele Nederlanders slecht met de verdraagzaamheid: van de religieuze Nederlanders is een derde (28 procent) negatief over LGBT’ers. Van de Turkse Nederlanders vindt slechts 35 procent dat partners van een gelijk geslacht zouden moeten kunnen trouwen, net als 30 procent van de Marokkanen. Volgens het SCP is het op de middelbare school ook helemaal geen feest als gay: de helft van de onderzochte homojongeren denkt wel eens aan zelfmoord, en 9 procent van de jongens en 16 procent van de meisjes komt ook echt tot een zelfmoordpoging.

Intussen wordt Nederland aan alle kanten voorbijgestreefd door andere landen op de index van ILGA-Europa, een organisatie die gelijkheid van LGBT- gemeenschappen onderzoekt. We moeten het doen met een elfde plaats, op nummer 1 staat Malta. Natuurlijk is de ontstane inclusieve uitgaansscene wél een teken van emancipatie, en ook één waar (mensen die denken dat ze) hetero’s (zijn) baat bij hebben. Als je met je gayfriendly clubkeuze immers niet in of uit de kast hoeft, voel je je vrijer om er iets uit te proberen en te experimenteren in het spectrum tussen hetero en homo. Maar voor wie de weg naar die tenten niet weet, zijn de gaybar en de Canal Parade nog wél hoognodige veilige havens om de weg te vinden in je (nieuwe) gay-leven.

Canal Parade Amsterdam - Marokkaanse boot

Voetballersboot

De Canal Parade is geen kwestie meer van hordes heilige huisjes omver dansen, maar er is zeker nog ruimte voor trotse statements die ertoe doen, tussen de veel bespotte bedrijfsboten. Zo voer er in 2012 voor het eerst een Turkse boot mee, en in 2014 een Marokkaanse en Joodse boot. Daarmee gaven die groepen een statement af in gemeenschappen waar emancipatie hard nodig is. Welke boot missen we nog? Ali: ‘Een met topsporters die samen uit de kast komen: twintig voetballers, judoka’s, zwemmers, noem maar op. Niet gepensioneerde sporters hè, maar mensen die nog volop in de Champions League spelen, die op handen worden gedragen door sportminnend Nederland. Dat zou een heel cool statement zijn.’

Al is Amsterdam intussen geen koploper meer op LGBT-gebied, er is nog altijd behoorlijk wat pride óver onze Gay Pride en Canal Parade, die internationaal gezien als heel inclusief bekendstaan. Caitlin: ‘Er zijn zoveel steden met Gay Prides, maar dáár zijn ook protesten of gevechten. In Amsterdam doet iedereen mee en is het gewoon cool.’ Dat er geduchte concurrentie is voor Amsterdam als homohoofdstad, met steden als Barcelona, Madrid, Tel Aviv en Berlijn, is alleen maar mooi – dat betekent dat de rechten van LGBT-ers op die plekken ook verbeterd zijn. Maar moet je van ver komen, dan is de Canal Parade je kans om in één keer duizenden LGBT-ers en gayfriendy-people van overal te ontmoeten. Dance the night away. Tot er alleen nog maar homohoofdsteden zijn, somewhere over the rainbow.

Sommige geïnterviewden worden op hun verzoek alleen bij hun voornaam genoemd.

Dit artikel verscheen in de Uitkrant juli/augustus 2016.