Ook in Amsterdam is dat te merken: het Koninklijk Paleis op de Dam, wordt door het Koninklijk Huis als ontvangstpaleis gebruikt en fungeert als decor voor ceremonies en staatsaangelegenheden. Daarnaast is het open voor publiek en zijn er regelmatig tentoonstellingen te bewonderen. Bovendien is Koningsdag (voorheen Koninginnedag) het grootste volksfeest in Amsterdam en de rest van Nederland. 

Constitutionele Monarchie

Sinds 30 april 2013 is koning Willem-Alexander, in navolging van zijn moeder prinses Beatrix, staatshoofd. Nederland is dan ook een constitutionele monarchie: aan het hoofd van het land staat een koning, die zich aan de Grondwet moet houden. In die Grondwet staat dat de koning onschendbaar is en ministers verantwoordelijk zijn. De koning zet zijn handtekening onder alle wetten en Koninklijke Besluiten en leest op Prinsjesdag de troonrede voor. Het Huis van Oranje-Nassau, zoals het Nederlandse Koninklijk Huis heet, leent zijn naam aan Willem van Oranje (1533-1584). Daarom kleurt Nederland zo overweldigend oranje op Koninginnedag - vanaf 2014 Koningsdag (27 april).

Koninklijke familie

Leden van het Koninklijk Huis (Huis van Oranje-Nassau) zijn niet per se lid van het Koninklijk Huis. Leden van het Koninklijk Huis raken hun lidmaatschap kwijt als ze het Nederlandschap verliezen of ze ervan ontslagen worden bij Koninklijk Besluit. Prinsessen Irene en Christina en prins Friso zijn allemaal getrouwd zonder toestemming van het parlement en zijn daarom geen lid (meer) van het Koninklijk Huis, maar wel van de Koninklijke familie.

Troonsafstand

Het jaar 2013 is een belangrijk jaar voor de Nederlandse monarchie: na 33 jaar deed koningin Beatrix afstand van de troon. Op 28 januari verraste ze het hele land door haar abdicatie aan te kondigen op nationale tv en op 30 april (de laatste Koninginnedag) ondertekende ze de Akte van Abdicatie in het Koninklijk Paleis in Amsterdam. Daarmee werd haar oudste zoon, kroonprins Willem-Alexander, Koning van Nederland. In de Nieuwe Kerk werden Willem-Alexander en Máxima ingehuldigd. De oudste van hun drie dochters, Amalia, werd daarmee kroonprinses.

Koningsdag

Vanaf 2014 viert Nederland geen Koninginnedag meer op 30 april, maar Koningsdag op 27 april, de dag waarop koning Willem-Alexander jarig is. De viering van Koningsdag begint met een uitzondering: omdat de eerste Koningsdag op een zondag valt, wordt het in 2014 op zaterdag 26 april gevierd.

Het Koninklijk Paleis Amsterdam

Koning Willem-Alexander gebruikt Huis ten Bosch in Den Haag voor officiële ontvangsten en bijeenkomsten, maar maakt daarnaast ook gebruik van Paleis Noordeinde in Den Haag en het Koninklijk Paleis Amsterdam. Architect Jacob van Campen bouwde dit paleis op de Dam 1648 als stadhuis, maar de eerste koning van Nederland, Lodewijk Napoleon (1788-1846) liet het ombouwen tot privépaleis.

Bezoek het Koninklijk Paleis

Als de Koninklijke familie het Koninklijk Paleis op de Dam niet gebruikt voor officiële aangelegenheden, is het open voor publiek. Het gebouw is in de zomer dagelijks geopend en in de rest van het jaar van dinsdag tot en met zondag. Kunsthistorici geven rondleidingen in verschillende talen (twee weken van tevoren boeken om teleurstelling te voorkomen) en naast het indrukwekkende interieur zijn er tentoonstellingen te bewonderen. De entreeprijs voor volwassenen bedraagt 10 euro. De kassa sluit om 16.30 uur.