Museum Ons' Lieve Heer op Solder

Ons' Lieve Heer op Solder is één van de oudste en meest bijzondere musea van Amsterdam. Achter de karakteristieke gevel van het grachtenhuis gaan een grotendeels 17de-eeuws woonhuis en een complete kerk schuil. Deze schuilkerk 'op zolder' ontstond in de tijd na de Reformatie, toen katholieke gelovigen geen openbare kerkdiensten mochten houden. Tegenwoordig vormen kerk en woonhuis het decor voor opmerkelijke tentoonstellingen, waarin plaats is voor religie en actuele kunst.


Het begin
In 1661 begon de geschiedenis van Ons' Lieve Heer op Solder. Toen kocht de welgestelde koopman Jan Hartman (1619-1668) een huis 'op stand' aan de Oudezijds Voorburgwal, in de volksmond 'Fluwelen Burgwal' geheten. Dit pand, het huidige museum bestaat uit een voorhuis met twee achterhuizen, waarbij de derde verdieping van het voorhuis één geheel vormt met de bovenste etage van de achterhuizen. De nieuwe eigenaar liet het huis direct grondig verbouwen. Op de bel-etage en in het souterrain bracht Jan Hartman zijn winkel en opslag onder. Op de eerste verdieping kwam een - voor die tijd rijke - ontvangstkamer, waar Hartman gasten en zakenrelaties ontving.

Het verhaal van Jan Hartman
Jan Hartman was katholiek en zijn zoon studeerde voor priester. In het gereformeerde Amsterdam was nauwelijks gelegenheid om hun geloof te belijden. Enkele jaren na de Alteratie (de overgang naar het gereformeerde geloof van Amsterdam) in 1578 was er namelijk een officieel verbod gekomen op de viering van de katholieke eredienst. Daarom liet Jan Hartman op de bovenste drie verdiepingen van zijn huis een rooms-katholieke schuilkerk bouwen. Ruim tweehonderd jaar diende de zolderkerk van Hartman als parochiekerk voor de binnenstad. De protestante overheid wist van het bestaan van de schuilkerk, maar kneep een oogje dicht. Amsterdam hanteerde een 'gedoogbeleid' ten aanzien van de diversiteit aan geloofsrichtingen in de stad.

Publieke openstelling
In 1887 werd de grote Sint-Nicolaaskerk tegenover het Centraal Station gewijd en verloor Ons' Lieve Heer op Solder haar functie als parochiekerk. In datzelfde jaar kocht een groep katholieke Amsterdammers het pand op de hoek van de Oudezijds Voorburgwal en de Heintje Hoekssteeg, en behoedde het daarmee tegen de sloop. Al een jaar later, op 28 april 1888, werd Ons' Lieve Heer op Solder voor publiek opengesteld, op alle weekdagen. Het is na het Rijksmuseum het oudste museum van de stad.

Open Restauratie 2009 - 2011
Vanaf 1 november start de restauratie, waarmee het monument wordt teruggebracht naar zijn glorietijd. Maar het museum blijft open en u bent welkom om alles van dichtbij mee te maken. Ervaar hoe eeuwenoude houten vloeren worden gerestaureerd, hoe stucwerk weer in zijn finesses wordt hersteld en hoe de kerk in een spectaculaire kleur wordt geschilderd.