Mondriaan in De Pijp

Piet Mondriaan heeft tussen 1892 en 1911 op tien verschillende adressen in Amsterdam gewoond. Een aantal daarvan lag in De Pijp: behalve de Sarphatistraat woonde hij ook aan de Albert Cuypstraat 158 en 272, Stadhouderskade 5 en Ruysdaelkade 75. De Pijp was voor Mondriaan een vertrouwde omgeving: hij studeerde van 1892-1894 aan de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten aan de Stadhouderskade en was lid van de Theosofische beweging, die vergaderde in de tegenwoordige bibliotheek Cinetol aan de Tolstraat.

 

Het pand aan de Sarphatistraat. Bovenin had Piet Mondriaan zijn atelier

Zwart en wit

Het gebouw werd in 1889-1890 speciaal ontworpen als winkelpand met daarboven atelierwoningen. Er hebben altijd veel kunstenaars gewoond, die aan de voorkant van het pand hun atelier hadden en aan de achterkant woonden. Mondriaans schilderijen waren in deze tijd nog impressionistisch met veel kleur, en beeldden voornamelijk de omgeving van De Pijp uit – heel anders dan de compositie van vlakken die hij later in Parijs zo strak toepaste.

 

De rijksacademie voor Beeldende Kunsten waar Mondriaan zijn opleiding genoot, 1875

Neorenaissance

Het pand is niet alleen bijzonder omdat Mondriaan er gewoond heeft. Ook de zorgvuldige uitwerking van de – opvallend smalle en hoge – gevel in neorenaissancestijl, en bijzondere details zoals de gietijzeren sierkolom in de vensters, maken het gebouw waardevol. Bovendien maakt het huis een onlosmakelijk onderdeel uit van de historische gevelwand langs het Sarphatipark.