Huissynagoge

Al vanaf 1724 bevond zich op deze plaats een kleine huissynagoge van de vereniging tot ‘Uithuwelijking van jonge dochteren’. Deze vereniging werd niet erkend door de officiële joodse gemeente. Na enkele rechtszaken kocht de joodse gemeente de grond en liet er in 1766 een nieuwe synagoge bouwen. Deze diende als dependance van de Grote Synagoge aan het Jonas Daniël Meijerplein.

 

Nieuwe Uilenburgerstraat 91, 1981.

Feestzaal en slachthuis

Het gebouw bestond uit twee verdiepingen. Op de eerste etage bevond zich de eigenlijke synagoge. Daaronder waren twee feestzalen. In 1889 werden deze ingericht als slachterij voor gevogelte. Slachten is in de joodse traditie een serieuze aangelegenheid, onder rabbinaal toezicht. De religieuze regels die daarmee gemoeid gaan verklaren de combinatie van functies in dit gebouw.

 

Nieuwe Uilenburgerstraat 91 t/m 173, gezien vanaf de achterzijde, 1912.

Volks karakter

Het eiland Uilenburg maakte deel uit van de arme jodenbuurt. De synagoge kreeg daardoor een volks karakter. Zij werd voor veel verschillende doeleinden gebruikt: als huwelijkslokaal, hulpsynagoge en er werd brood uitgedeeld voor de armen. In de Tweede Wereldoorlog was het in gebruik als jeugdsjoel. In 1942 werd de synagoge gesloten en vervolgens geplunderd. In 1954 kocht de gemeente de synagoge het werd een restauratieatelier onder leiding van Hans ’t Mannetje. Het terrein rond de synagoge was ingericht als werf voor monumentale bouwfragmenten.

 

Detail van de voorgevel van de synagoge.

Joodse revival

De synagoge is in 1994-1997 gerestaureerd. De muur waar oorspronkelijk de heilige ark stond, is nu gemarkeerd met de Hebreeuwse tekst: ‘Ik stel mij de Eeuwige altijd voor ogen’ (psalmen 16:8). Sinds 1997 houdt de joodse beweging Beth Ha’Chidush (Huis van Vernieuwing) hier regelmatig synagogediensten. Sinds 2008 heeft het gebouw weer geheel een joods-culturele bestemming.