Onderkomen voor chronisch zieken

Van oudsher waren bejaarde en chronisch zieke joden aangewezen op liefdadigheid. Rabbijn Meijer de Hond ijverde vanaf 1911 voor een vast onderkomen voor deze groep. Dat begon met 12 bewoners aan de Nieuwe Keizersgracht 70. In 1925 verrees aan de Nieuwe Achtergracht 98 een ‘Paleis der weldadigheid’ (architect Harry Elte) voor 150 bewoners. Het bleek al snel te klein.

 

Het "Paleis der Weldadigheid" van architect Harry Elte. Foto: Stadsarchief Amsterdam.

Wervingsacties

De opeenvolgende directeuren Samuel Norden en Isaäc Gans gaven de Joodse Invalide landelijke bekendheid met succesvolle wervingsacties. Iedereen (joods en niet-joods) deed mee aan de loterijen en benefietconcerten. En de collectebus stond op ieders schoorsteenmantel.

 

Lot van de loterij t.b.v. de Joodsche Invalide, 1925. Foto: Stadsarchief Amsterdam.

Nieuwe Zakelijkheid

De hyper moderne uitbreiding op de hoek met het Weesperplein kwam in 1938 gereed en was ontworpen door architect Staal in de stijl van de Nieuwe Zakelijkheid. Door de grote ramen maakten patiënten optimaal gebruik van zon en frisse lucht. Kort na de opening bracht prinses Juliana een demonstratief bezoek om tegenwicht te bieden aan het opkomende antisemitisme.

 

De moderne uitbreiding van architect Staal, 2004. Foto: Stadsarchief Amsterdam.

GGD

Het aantal bewoners groeide in de oorlog tot ruim 400. Op 1 maart 1943 werden zij samen met het inwonend personeel door de bezettingsmacht weggevoerd en omgebracht. In 1952 werd dit gebouw door de gemeente in gebruik genomen als Weesperpleinziekenhuis. Nu is hier de Amsterdamse GGD gevestigd, die van oorsprong al op nr. 100 gevestigd was.