Voorbeeldfunctie

Wertheim (1832-1897) vervulde een voorbeeldfunctie voor de joodse burgerij in de tweede helft van de 19e eeuw. Op jonge leeftijd was hij bij zijn oom op de kleine gerenommeerde bank Wertheim & Gompertz gaan werken. Zijn zakelijke positie verschafte hem de mogelijkheid maatschappelijk actief te worden.

 

De Amstelstraat 24-32, in 2007. Foto: Stadsarchief Amsterdam

Filantroop en politicus

Als progressief-liberaal ondernam Wertheim veel initiatieven ter bevordering van de economie en het algemeen welzijn. Hij stimuleerde de stoomvaart, was voorzitter van de Zuiderzeevereniging, steunde de oprichting van het Burgerziekenhuis. Als liberaal was hij lid van de Provinciale Staten en van de Eerste Kamer.

 

Amstelstraat 1917, aan de linkerzijde: bankgebouw Wertheim & Gomperts. Tekenaar: Tinus de Jongh

Theaterliefhebber

Wertheim had een grote voorliefde voor theater. Hij was lid van een amateur toneelvereniging en richtte samen met de latere burgemeester Van Tienhoven 'Het Nederlandsche Toneel’ op. Nadat in 1890 de Stadsschouwburg was afgebrand zette Wertheim zich in voor een spoedige herbouw.

 

Portret van Abraham Carel Wertheim (maker onbekend). Foto: Stadsarchief Amsterdam

Voorzitter joodse gemeente

Ook voor de joodse gemeente heeft Wertheim veel betekend. Hij was medeoprichter van de Handwerkers Vriendenkring, ter bevordering van de emancipatie van joodse arbeiders. Van Wertheim is de uitspraak ‘Een jood in de synagoge en een burger op straat’. Hij was zelf niet religieus, maar was desondanks enkele jaren voorzitter van de joodse gemeente. Binnen een jaar na zijn plotselinge overlijden in 1897 is in het naar hem genoemde Wertheimpark een monument voor hem opgericht.